Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 56
Devanagari script
पादेनाकृष्य देवेंद्रं सिंहः क्षुद्रमृगं यथा । मातुरंतिकमागच्छद्याचमानं भयातुरम्
Transliteration
pādenākṛṣya deveṃdraṃ siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā | māturaṃtikamāgacchadyācamānaṃ bhayāturam
Translation
Dengan kakinya dia menyeret raja para dewa seperti singa menyeret binatang kecil. Lalu dia mendekati ibunya, sedangkan Indra yang ketakutan merayu memohon belas kasihan.
Word by Word
पादेनwith (his) foot
पादेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति; एकवचन (instrumental singular)
आकृष्यhaving dragged
आकृष्य:
Kriya (पूर्वक्रिया/Adverbial action)
TypeVerb
Rootआ + कृष् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); अव्ययभाव; ‘आ+कृष्’ (having dragged/pulled)
देवेन्द्रम्Devendra (Indra)
देवेन्द्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (कर्मधारय/षष्ठीभाव: देवानाम् इन्द्रः); पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
सिंहःa lion
सिंहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसिंह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन
क्षुद्रमृगम्a small animal
क्षुद्रमृगम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षुद्र + मृग (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (क्षुद्रः मृगः); पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
यथाas; like
यथा:
Sambandha (Comparison/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानार्थक (comparative particle)
मातुःof (his) mother
मातुः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति; एकवचन (genitive singular)
अन्तिकम्near; to the presence
अन्तिकम्:
Karma (Destination/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन; गत्यर्थे (as goal: ‘to the vicinity’)
आगच्छत्came
आगच्छत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
याचमानम्begging; pleading
याचमानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootयाच् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (वर्तमानकृदन्त/Present participle, परस्मैपदी); पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
भयातुरम्distressed with fear
भयातुरम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootभय + आतुर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (भयेन आतुरः); पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषणम्
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating
Visual Art Cues
Scene: Bāhvāyudha drags Indra by the foot like a lion hauling a small animal; Indra’s crown is askew, hands folded in plea; the mother figure stands ahead, a moral center amid the violence.
Characters & Entities
D
Devendra (Indra)D
DitiFAQs
The Purāṇas often portray the fragility of worldly status—fear and supplication can overtake even the highest when adharma ripens.
No tīrtha is referenced in this verse.
None.