Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 9

भवतानुगृहीतोऽयमिहेच्छति महोदयम् । प्रणोद्यस्तदयं भूपः शिष्यस्ते भगवन्मया । त्वत्सकाशमिहानीतो ब्रूहि साध्वस्य वांछितम्

bhavatānugṛhīto'yamihecchati mahodayam | praṇodyastadayaṃ bhūpaḥ śiṣyaste bhagavanmayā | tvatsakāśamihānīto brūhi sādhvasya vāṃchitam

“Dengan rahmat tuan, baginda ini menginginkan kebangkitan yang besar di sini, dalam kehidupan ini. Maka, wahai Yang Diberkati, aku telah mendorong raja ini—muridmu—dan membawanya ke hadapanmu. Nyatakanlah dengan benar apa yang patut diinginkannya.”

भवताby you
भवता:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘by you’ (honorific)
अनुगृहीतःfavored
अनुगृहीतः:
Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनु + ग्रह् (धातु) → अनुगृहीत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘favored/blessed’
अयम्this (man)
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इहhere
इह:
Desha-adhikarana (Locative sense/देश)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb of place)
इच्छतिwishes
इच्छति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘wishes’
महोदयम्great benefit
महोदयम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहोदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘great prosperity/benefit’
प्रणोद्यःone to be urged (a dependent)
प्रणोद्यः:
Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootप्र + नुद् (धातु) → प्रणोद्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतव्यत्/यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘one to be urged/one who should be prompted’ (as a class/role)
तत्therefore
तत्:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; discourse particle ‘therefore/so’
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भूपःking
भूपः:
Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootभूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘king’
शिष्यःdisciple
शिष्यः:
Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootशिष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तेof you, your
ते:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘your’
भगवन्O Lord
भगवन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति, एकवचन; ‘O Lord’
मयाby me
मया:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘by me’
त्वत्सकाशम्to your presence
त्वत्सकाशम्:
Gati-karma (Goal/गति)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + सकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्वत् सकाशः) ‘to your presence/near you’
इहhere
इह:
Desha-adhikarana (Locative sense/देश)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
आनीतःbrought
आनीतः:
Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ + नी (धातु) → आनीत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘brought’
ब्रूहिtell
ब्रूहि:
Kriya (Imperative/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘tell’
साधुproperly, well
साधु:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय)
Formअव्यय; प्रशंसावाचक/सम्यगर्थक (well, rightly)
अस्यof him
अस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘of him’
वाञ्छितम्the desired (boon)
वाञ्छितम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाञ्छ् (धातु) → वाञ्छित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘desired (thing)’

Kūrma (addressing a revered sage; verse continues the dialogue)

Listener: Bhagavān (the addressed revered figure)

Scene: Kūrma presents King Indradyumna—now explicitly a disciple—before a revered Bhagavān/teacher, requesting guidance on what boon is truly desirable; the king stands in reverent surrender.

K
Kūrma
I
Indradyumna

FAQs

Grace and progress arise when a seeker approaches a true teacher through humility and proper guidance.

No specific tīrtha is named; the emphasis is on approaching the saintly presence for dharma-upadeśa.

No ritual is prescribed; the practical instruction is seeking a guru’s counsel for one’s rightful aim (vāṃchita).