Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 11

चतुर्थं च महाकालं करंधम नृपप्रिययम् । भरद्वाजस्य तीर्थं च सिद्धेशाख्यं हि पंचमम्

caturthaṃ ca mahākālaṃ karaṃdhama nṛpapriyayam | bharadvājasya tīrthaṃ ca siddheśākhyaṃ hi paṃcamam

Tīrtha yang keempat ialah Mahākāla, dan juga Karaṃdhama yang disayangi para raja. Dan yang kelima ialah tīrtha Bharadvāja, yang dikenali sebagai Siddheśa.

चतुर्थम्the fourth
चतुर्थम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
महाकालम्Mahākāla
महाकालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहाकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—महा + काल (कर्मधारयः)
करंधम्Karaṃdha (name of a tīrtha)
करंधम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकरंध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (पाठभेद/नाम)
नृपप्रियम्Nṛpapriya (dear to the king)
नृपप्रियम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनृप + प्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—नृप + प्रिय (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘नृपस्य प्रियम्’)
भरद्वाजस्यof Bharadvāja
भरद्वाजस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभरद्वाज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
तीर्थम्tīrtha; sacred ford/place
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
सिद्धेशाख्यम्named ‘Siddheśa’
सिद्धेशाख्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसिद्धेश + आख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—सिद्ध + ईश (कर्मधारय/तत्पुरुष) + आख्य (‘नाम’) (तत्पुरुषः: ‘सिद्धेश-आख्यम्’ = ‘सिद्धेश इति आख्यम्’)
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
पंचमम्the fifth
पंचमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्चम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages

Tirtha: Mahākāla; Karaṃdhama; Siddheśa (Bharadvāja-tīrtha)

Type: kshetra

Scene: Three shrines appear in a pilgrimage sequence: a formidable Mahākāla liṅga with time-symbols, a royal-favored tīrtha with banners/royal offerings, and Siddheśa with Bharadvāja’s hermitage nearby, evoking siddhi and tapas.

M
Mahākāla
K
Karaṃdhama
B
Bharadvāja
S
Siddheśa

FAQs

Holy places are not merely geographic; they embody divine powers (Mahākāla, Siddheśa) and confer protection and accomplishment when approached with dharma.

Mahākāla and Siddheśa (the fifth tīrtha, associated with Bharadvāja).

No direct prescription; the ongoing context is tīrtha-snānā and pilgrimage enumeration.