Mantra 58
Rishi: Tradition attributes many VS Soma-formulas to the Yājñavalkya-line; specific ṛṣi ascription for this mantra is not explicit in the Saṃhitā.
Devata: Viśve Devāḥ; with explicit Rudra and Vāta; and Pitaraḥ Nārāśaṃsāḥ as recipients by extension.
Chandas: Mixed/prose-like yajus-formula (not a strict ṛgvedic meter).
Samhita Patha (Devanagari)
विश्वे॑ दे॒वाश्च॑म॒सेषून्नी॒तो ऽसु॒र्होमा॒योद्य॑तो रु॒द्रो हू॒यमा॑नो॒ वातो॒ऽभ्यावृ॑त्तो नृ॒चक्षा॒: प्रति॑ख्यातो भ॒क्षो भ॒क्ष्यमा॑णः पि॒तरो॑ नाराश॒ᳪसाः
Transliteration
víśve devā́ś camaséṣūnnī́to ’súr hómāyódyato rudró hūyámāno vā́to ’bhyā́vṛtto nṛcákṣāḥ prátikhyāto bhákṣo bhákṣyamāṇaḥ pitáro nārāśaṃsā́ḥ
Translation
Segala dewa diangkat dalam cawan-cawan; nafas hayat diangkat untuk persembahan. Rudra, ketika diseru; dan Vāta, ketika dipalingkan kembali; Sang Penatap-Manusia (nṛcakṣas) dinyatakan nyata: makanan, ketika dimakan—(bahkan) para Pitṛ, para Nārāśaṃsa.
Padapatha (Word Analysis)
विश्वे । देवाः । चमसेषु । उन्नीतः । असुः । होमाय । उद्यतः । रुद्रः । हूयमानः । वातः । अभ्यावृत्तः । नृचक्षाः । प्रतिख्यातः । भक्षः । भक्ष्यमाणः । पितरः । नाराशंसाः ।
Word by Word
विश्वेall
विश्वे:
Kartā
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
चमसेषुin the cups (ladles)
चमसेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootचमस (प्रातिपदिक)
उन्नीतःhaving been led up / brought up
उन्नीतः:
Kartā
TypeVerb
Rootउद्-नी (धातु) → उन्नीत (कृदन्त)
असुःthe Asu (demon/being named Asu)
असुः:
Kartā
TypeNoun
Rootअसु (प्रातिपदिक)
होमायfor offering (oblation)
होमाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootहोम (प्रातिपदिक)
उद्यतःraised / uplifted (ready)
उद्यतः:
Kartā
TypeAdjective
Rootउद्-यम् (धातु) → उद्यत (कृदन्त)
रुद्रःRudra
रुद्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
हूयमानःbeing invoked / being called
हूयमानः:
Kartā
TypeVerb
Rootहु (धातु) → हूयमान (कृदन्त)
वातःVāta (Wind)
वातः:
Kartā
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
अभ्यावृत्तःhaving turned toward / returned
अभ्यावृत्तः:
Kartā
TypeVerb
Rootअभि-आ-वृत् (धातु) → अभ्यावृत्त (कृदन्त)
नृचक्षाःhaving men as witnesses / man-seeing
नृचक्षाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootनृ-चक्षस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि)
प्रतिख्यातःproclaimed / made known
प्रतिख्यातः:
Kartā
TypeVerb
Rootप्रति-ख्या (धातु) → प्रतिख्यात (कृदन्त)
भक्षःfood; that which is eaten
भक्षः:
Kartā
TypeNoun
Rootभक्ष (प्रातिपदिक)
भक्ष्यमाणःbeing eaten
भक्ष्यमाणः:
Kartā
TypeVerb
Rootभक्ष् (धातु) → भक्ष्यमाण (कृदन्त)
पितरःthe Fathers (Pitṛs)
पितरः:
Kartā
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
नाराशंसाःthe Nārāśaṃsas (praise-worthy/ancestral deities)
नाराशंसाः:
Kartā
TypeNoun
Rootनाराशंस (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
V
Viśve Devāḥ (All the Gods)R
RudraV
Vāta (Wind)P
Pitaraḥ NārāśaṃsāḥRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes