Mantra 14
Rishi: Traditionally associated with Pravargya mantras; often transmitted under the Pravargya lineage (not uniformly ascribed in the Saṃhitā itself)
Devata: Savitṛ/Sūrya (and the deified Gharma as Prajāpati’s germ)
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like cadence (Saṃhitā prose-verse typical of Pravargya section)
Samhita Patha (Devanagari)
गर्भो॑ दे॒वानां॑ पि॒ता म॑ती॒नां पति॑ः प्र॒जाना॑म् । सं दे॒वो दे॒वेन॑ सवि॒त्रा ग॑त॒ सᳪसूर्ये॑ण रोचते
Transliteration
gárbho devā́nāṃ pitā matīnā́ṃ pátiḥ prajā́nām | sáṃ devó devéna savitrā́ gatá sáṃ sū́ryeṇa rocate
Translation
Garbha—benih kehidupan—ialah Bapa para Deva, Penguasa fikiran-fikiran suci, Tuan segala makhluk. Sang Deva, seiring dengan Deva Savitṛ, telah pergi; seiring dengan Sūrya ia bersinar.
Padapatha (Word Analysis)
गर्भः । दे॒वाना॑म् । पि॒ता । म॒ती॒नां । पतिः । प्र॒जाना॑म् । सम् । दे॒वः । दे॒वेन॑ । स॒वि॒त्रा । ग॒त॒ । सम् । सूर्ये॑ण । रो॒च॒ते॒ ।
Word by Word
गर्भःthe embryo; the inner germ (Hiraṇyagarbha)
गर्भः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
पिताfather
पिता:
कर्तृ (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
मतीनाम्of thoughts / insights
मतीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
पतिःlord
पतिः:
कर्तृ (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
प्रजानाम्of creatures / progeny
प्रजानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
सम्together; completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
देवःthe god (here: Savitṛ / the divine one)
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवेनby/with the god
देवेन:
करण
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सवित्राby Savitṛ
सवित्रा:
करण
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
गतःgone; having gone
गतः:
कर्तृ (देवः इति कर्तरि विशेषणम्)
TypeVerb (participial)
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त, क्त)
संसूर्येणwith/through the (combined) sun; together with the sun
संसूर्येण:
करण
TypeNoun
Rootसंसूर्य (प्रातिपदिक; सं- + सूर्य)
रोचतेshines; is radiant
रोचते:
कर्तृ
TypeVerb
Rootरुच् (धातु)
Entities Mentioned
G
Gharma (deified Pravargya offering) as Garbha/PrajāpatiS
SavitṛS
Sūrya (Sun)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes