Mantra 87
Rishi: Vedic tradition (RV-parallel attribution)
Devata: Mitra-Varuṇa
Chandas: Triṣṭubh (provisional; requires metrical verification)
Samhita Patha (Devanagari)
ऋध॑गि॒त्था स मर्त्य॑: शश॒मे दे॒वता॑तये । यो नू॒नं मि॒त्रावरु॑णाव॒भिष्ट॑य आच॒क्रे ह॒व्यदा॑तये
Transliteration
ṛ́dhag itthā́ sá mártyaḥ śaśamé devátātataye | yó nūnáṃ mitrā́varuṇāv abhíṣṭaya ācakré havyádātaye
Translation
Demikianlah, menurut tertib yang tepat, seorang insan fana memperoleh ketenangan demi mencapai para dewa—dia yang kini telah melaksanakan (ritus) ini bagi Mitra dan Varuṇa, demi perlindungan mereka, demi penganugerahan persembahan dengan sepatutnya.
Padapatha (Word Analysis)
ऋध॑क् । इत्था॑ । सः । मर्त्यः॑ । श॒श॒मे । दे॒वता॑तये । यः । नू॒नम् । मि॒त्रा-वरु॑णौ । अ॒भिष्ट॑ये । आ॒च॒क्रे । ह॒व्य-दा॑तये
Word by Word
ऋधक्separately; in due order; distinctly
ऋधक्:
Adhikaraṇa (रीतौ/प्रकारे)
TypeIndeclinable
Rootऋधक् (अव्यय-प्रातिपदिक) अथवा ऋधग् (निपात) रूप
इत्थाthus; in this manner
इत्था:
Adhikaraṇa (रीतौ)
TypeIndeclinable
Rootइत्था (अव्यय)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मर्त्यःmortal (man)
मर्त्यः:
Kartā (सः इति सह-अधिकारः)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
शशमेhas become calm; has found rest/peace
शशमे:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootशम् (धातु) / शमुँ उपशमे
देवतायतयेfor (the sake of) reaching/attaining the deity; for divine purpose
देवतायतये:
Sampradāna (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootदेवतायतय (प्रातिपदिक) = देवता + आयतय (उद्देश्य/प्रयोजन-भाव)
यःwho
यः:
Kartā (उपवाक्ये)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नूनम्now; indeed
नूनम्:
Adhikaraṇa (काल/निश्चयार्थे)
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
मित्रावरुणौMitra and Varuṇa
मित्रावरुणौ:
Kartā (आचक्रे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootमित्रावरुण (द्वन्द्व-प्रातिपदिक)
अभिष्टयःhelps; protections; succours
अभिष्टयः:
Kartā (आचक्रे इत्यस्य; ‘अभिष्टयः’ = सहायताः)
TypeNoun
Rootअभिष्टि (प्रातिपदिक)
आचक्रेhas made; has brought about; has set in motion
आचक्रे:
Kriyā (उपवाक्ये)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) / डुकृञ् करणे, उपसर्गः आ-
हव्यदातयेfor the giving of oblations; for offering (havis)
हव्यदातये:
Sampradāna (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootहव्यदाति (प्रातिपदिक) = हव्य + दाति (दान/दाता-भाव)
Entities Mentioned
M
MitraV
VaruṇaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes