Shukla Yajur Veda — Adhyaya 33, Mantra 5

Rishi: Vājasaneyin transmission; thematically consonant with Ṛgvedic speculative duality verses.

Devata: Indeterminate dual principle (often interpreted as paired cosmic/ritual powers); secondarily Agni/Soma complex.

Chandas: Jagatī or Triṣṭubh-like (longer pādas; likely jagatī cadence)

Samhita Patha (Devanagari)

द्वे विरू॑पे चरत॒: स्वर्थे॑ अ॒न्याऽन्या॑ व॒त्समुप॑ धापयेते । हरि॑र॒न्यस्यां॒ भव॑ति स्व॒धावा॑ञ्छु॒क्रो अ॒न्यस्यां॑ ददृशे सु॒वर्चा॑:

Transliteration

dvé virū́pe carataḥ svárthe anyā́’nyā vatsám úpa dhāpayete | hárir anyasyā́m bhávati svadhā́vāñ chukró anyasyā́m dadr̥śe suvárcāḥ

Translation

Dua (yang) berlainan rupa bergerak, masing-masing menuju maksudnya sendiri; silih berganti masing-masing membuat anak lembu mendekat dan menyusu. Pada yang satu ia menjadi keemasan, berdaya penopang dari dirinya sendiri; pada yang lain ia kelihatan terang, berseri indah.

Padapatha (Word Analysis)

द्वे । विरूपे । चरतः । स्व-अर्थे । अन्य-अन्या । वत्सम् । उप । धापयेते । हरिः । अन्यस्याम् । भवति । स्वधावान् । शुक्रः । अन्यस्याम् । ददृशे । सु-वर्चाः

Word by Word

• द्वे: two
• द्वे: Kartā
• Type: Adjective (Numeral)
• Root: द्वि (संख्या-प्रातिपदिक) / द्वा (स्त्री.)

• विरूपे: of different forms
• विरूपे: Kartā
• Type: Adjective
• Root: वि-रूप (प्रातिपदिक)

• चरतः: they two move / roam
• चरतः: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु)

• स्वर्थे: in/for their own purpose
• स्वर्थे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: स्व-अर्थ (प्रातिपदिक)

• अन्या: one (of them), the other
• अन्या: Kartā
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• अन्या: the other (one)
• अन्या: Kartā
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• वत्सम्: the calf
• वत्सम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)

• उप: near, towards
• उप: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• धापयेते: they two cause (it) to suck / they two make (it) drink (milk)
• धापयेते: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु) [णिच्]

• हरिः: the tawny one
• हरिः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: हरि (प्रातिपदिक)

• अन्यस्याम्: in the other (female)
• अन्यस्याम्: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• भवति: becomes / is
• भवति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• स्वधावान्: possessing svadhā (inherent power/nourishment)
• स्वधावान्: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वधा-वत् (प्रातिपदिक)

• शुक्रः: bright, shining
• शुक्रः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)

• अन्यस्याम्: in the other (female)
• अन्यस्याम्: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• ददृशे: has appeared / was seen
• ददृशे: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)

• सुवर्चाः: of good radiance / splendid
• सुवर्चाः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-वर्चस् (प्रातिपदिक)

Entities Mentioned

• Indeterminate Dual Principle (paired cosmic/ritual powers)
• Agni
• Soma