Mantra 44
Rishi: Traditional: Yājñavalkya-lineage (Śukla-Yajurvedic transmission); RV-source attribution varies by anuvāka
Devata: Vāyu, Pūṣan (with Barhis as ritual focus)
Chandas: Tr̥ṣṭubh (predominant cadence; mixed pāda-feel possible due to Saṃhitā adaptation)
Samhita Patha (Devanagari)
प्र वा॑वृजे सुप्र॒जा ब॒र्हिरे॑षा॒मा वि॒श्पती॑व॒ व्वीरि॑ट इयाते । वि॒शाम॒क्तोरु॒षस॑: पू॒र्वहू॑तौ वा॒युः पू॒षा स्व॒स्तये॑ नि॒युत्वा॑न्
Transliteration
prá vāvṛje suprájā bárhir eṣām ā́ viśpátīva vvīríṭ iyāte | viśām aktór uṣásaḥ pūrváhūtau vāyúḥ pū́ṣā svastáye niyútvān
Translation
Ke hadapan telah tergulung/terbentang bagi mereka Barhis yang berketurunan baik ini; ia datang, gagah, laksana tuan bagi kaum. Pada pertemuan Malam dan Fajar, yang sejak dahulu diseru, Vāyu dan Pūṣan, terpasang dengan pasangan-pasangan (niyut) mereka, (datang) demi kesejahteraan kami.
Padapatha (Word Analysis)
प्र । वा॑वृजे । सु-प्र॒जा । ब॒र्हिः । ए॒षा॒म् । आ । वि॒श्पती॑-इ॒व । व्वीरि॑ट् । इ॒या॒ते । वि॒शाम् । अ॒क्तोः । उ॒षसः॑ । पू॒र्व-हू॑तौ । वा॒युः । पू॒षा । स्व॒स्तये॑ । नि॒युत्वा॑न्
Word by Word
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र
वावृजेhas turned/has advanced
वावृजे:
Kartā
TypeVerb
Root√वृज् (वृञ्ज्/वृज्)
सुप्रयाwith good onward course / well-advancing
सुप्रया:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु-प्रया (प्रया < प्रि/प्रय्?; प्रायः ‘प्रया’ = ‘प्रयाण/गमन’ अथवा ‘प्रिया’ भाव)
बर्हिःthe sacred grass (barhis)
बर्हिः:
Kartā
TypeNoun
Rootबर्हिस्
एषाम्of these
एषाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypePronoun
Rootएतद्
आtowards, unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ
विश्पतीthe two lords of the clan/settlement
विश्पती:
Kartā
TypeNoun
Rootविश्पति
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
वीरिट्a hero/strong one (epithet)
वीरिट्:
Kartā (उपमान/उपमेय-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवीरिट्
इयातेgoes, proceeds
इयाते:
Kartā
TypeVerb
Root√या
विशाम्of the peoples/clans
विशाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootविश्
अक्तोःof the night
अक्तोः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootअक्ति (अक्तिः) / अक्त (रात्रि-भाव)
उषसःof Dawn
उषसः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootउषस्
पूर्वहूतौthe two who were invoked earlier
पूर्वहूतौ:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootपूर्व-हूत (√ह्वा ‘to call’)
वायुःVāyu (Wind-god)
वायुः:
Kartā
TypeNoun
Rootवायु
पूषाPūṣan
पूषा:
Kartā
TypeNoun
Rootपूषन्
स्वस्तयेfor well-being
स्वस्तये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootस्वस्ति
नियुत्वान्possessing (his) teams/yoked pairs
नियुत्वान्:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootनियुत्वन्त् (नियुत् + वन्त्)
Entities Mentioned
B
BarhisV
VāyuP
PūṣanRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes