Mantra 13
Rishi: Ṛgvedic provenance; Vājasaneyin transmission
Devata: Agni (with comparative mention of Indra and Vāyu)
Chandas: Trishtubh (probable source-metre)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वाᳪ हि म॒न्द्रत॑ममर्कशो॒कैर्व॑वृ॒महे॒ महि॑ न॒: श्रोष्य॑ग्ने । इन्द्रं॒ न त्वा॒ शव॑सा दे॒वता॑ वा॒युं पृ॑णन्ति॒ राध॑सा॒ नृत॑माः
Transliteration
tvā́ṃ hí mandrátamam arkaśokáir vavṛmáhe máhi naḥ śróṣy agne | índraṃ ná tvā śávasā devátā vāyúṃ pṛṇanti rā́dhasā nṛ́tamāḥ ||
Translation
Sesungguhnya, engkaulah yang paling menggembirakan; dengan nyala-nyala kidung kami memilihmu. Dengarkanlah kami, wahai Agni, demi kebaikan besar kami. Sebagaimana para pahlawan, dengan kekuatan, memuaskan Indra dan Vāyu dengan kemurahan, demikian juga mereka memuaskan engkau dengan persembahan.
Padapatha (Word Analysis)
त्वाᳪ । हि । म॒न्द्रत॑मम् । अ॒र्क॒शो॒कैः । व॒वृ॒महे॑ । महि॑ । नः । श्रोष्य॑ । अग्ने । इन्द्रम् । न । त्वा॒ । शव॑सा । दे॒वता॑ । वा॒युम् । पृ॑णन्ति । राध॑सा । नृत॑माः ।
Word by Word
त्वाम्you (as object)
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि
मन्द्रतमम्most gladdening / most delightful
मन्द्रतमम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमन्द्र (प्रातिपदिक)
अर्कशोकैःwith hymn-and-flame (praises)
अर्कशोकैः:
करण
TypeNoun
Rootअर्कशोक (समास-प्रातिपदिक; अर्क + शोक)
ववृमहेwe have chosen / we have sought
ववृमहे:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृ (वृणुते/वृणोति) धातु
महिgreatly, mightily
महि:
—
TypeIndeclinable
Rootमहि
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (स्वाम्यर्थ)
TypePronoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
श्रोषिyou will hear
श्रोषि:
क्रिया
TypeVerb
Rootश्रु धातु
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
उपमान (उपमेय-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
शवसाwith strength, by power
शवसा:
करण
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक)
देवताthe deity
देवता:
कर्ता
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
वायुम्Vāyu
वायुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
पृणन्तिthey fill / they satisfy
पृणन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootपॄ/पृ (पृणाति) धातु
राधसाwith bounty, with gift
राधसा:
करण
TypeNoun
Rootराधस् (प्रातिपदिक)
नृतमाःthe most manly / best of men
नृतमाः:
कर्ता
TypeAdjective (used substantively)
Rootनृतम (प्रातिपदिक; नृ + तमप्)
Entities Mentioned
A
AgniI
IndraV
VāyuRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes