Previous Mantra

Mantra 46

Rishi: Śukla-Yajurvedic ritual tradition (anukramaṇī-dependent).
Devata: Agni; Indra (Vayodhās); Vanaspati (as deified post/support).
Chandas: Ritual narrative/prose-verse (yajus-style), with embedded injunctive speech.

अ॒ग्निम॒द्य होता॑रमवृणीता॒यं यज॑मान॒: पच॒न्पक्ती॒: पच॑न्पुरो॒डाशं॑ ब॒ध्नन्निन्द्रा॑य वयो॒धसे॒ छाग॑म् । सू॒प॒स्था अ॒द्य दे॒वो वन॒स्पति॑रभव॒दिन्द्रा॑य वयो॒धसे॒ छागे॑न । अघ॒त्तं मे॑द॒स्तः प्रति॑पच॒ताग्र॑भी॒दवी॑वृधत्पुरो॒डाशे॑न । त्वाम॒द्य ऋ॑षे ।

agním adyá hótāram avṛṇīta ayáṃ yájamānaḥ pácan paktī́ḥ pácan puroḍā́śaṃ bádhnan índrāya vayo-dháse chāgám | sūpasthā́ adyá devó vanaspátir abhavad índrāya vayo-dháse chāgéna | ághattaṃ médastaḥ práti-pacatā́grabhīd ávīvṛdhat puroḍā́śena | tvā́m adyá ṛ́ṣe |

Hari ini sang yajamāna (penyelenggara korban) memilih Agni sebagai Hotṛ-nya; memasak persembahan-persembahan, memasak puroḍāśa (kuih korban), dan mengikat kambing jantan bagi Indra, penopang daya hidup. Hari ini, berasas teguh, dewa Vanaspati (Penguasa Hutan) telah menjadi (tiang/penopang), bagi Indra penopang daya hidup, bersama kambing jantan itu. “Kamu telah memakan lemaknya; masakkanlah kembali sisanya; (dengan) puroḍāśa ia bertambah dan menguat.” Engkau hari ini, wahai Ṛṣi…

अ॒ग्निम् । अ॒द्य । होता॑रम् । अ॒वृ॒णी॒त । अ॒यम् । यज॑मानः । पच॑न् । पक्तीः॑ । पच॑न् । पु॒रो॒डाश॑म् । ब॒ध्नन् । इन्द्रा॑य । व॒यः॒धसे॑ । छाग॑म् । सू॒प॒स्थाः । अ॒द्य । दे॒वः । वन॒स्पतिः॑ । अ॒भ॒व॒त् । इन्द्रा॑य । व॒यः॒धसे॑ । छागे॑न । अघ॒त्तम् । मे॒द॒स्तः । प्रति॑-पचत । आ-ग्र॑भीत् । अवी॑वृधत् । पु॒रो॒डाशे॑न । त्वाम् । अ॒द्य । ऋ॑षे ।

अग्निम्Agni (as object)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
अद्यtoday/now
अद्य:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
होतारम्the Hotṛ-priest
होतारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहोतृ- (प्रातिपदिक)
अवृणीतchose/selected
अवृणीत:
Kriyā
TypeVerb
Root√वृ (वृणोति)
अयम्this
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
यजमानःthe sacrificer
यजमानः:
Kartā
TypeNoun
Rootयजमान- (प्रातिपदिक)
पचन्cooking
पचन्:
Kartā
TypeVerb
Root√पच्
पक्तीःcooked portions/boilings
पक्तीः:
कर्म
TypeNoun
Rootपक्ति- (प्रातिपदिक)
पचन्cooking
पचन्:
Kartā
TypeVerb
Root√पच्
पुरोडाशम्the puroḍāśa cake
पुरोडाशम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपुरोडाश- (प्रातिपदिक)
बध्नन्binding/tying
बध्नन्:
Kartā
TypeVerb
Root√बन्ध्
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
वयोधसेfor strengthening vitality/for vigor
वयोधसे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootवयोधस्- (प्रातिपदिक)
छागम्a goat
छागम्:
कर्म
TypeNoun
Rootछाग- (प्रातिपदिक)
सूपस्थाhaving a good footing/standing well
सूपस्था:
Kartā
TypeAdjective
Rootसूपस्था- (प्रातिपदिक)
अद्यtoday/now
अद्य:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
देवःthe god
देवः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
वनस्पतिःVanaspati (lord of the forest; sacrificial post/tree)
वनस्पतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootवनस्पति- (प्रातिपदिक)
अभवत्became/was
अभवत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√भू
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
वयोधसेfor vigor/strengthening
वयोधसे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootवयोधस्- (प्रातिपदिक)
छागेनwith/by means of a goat
छागेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootछाग- (प्रातिपदिक)
अघत्तम्you two struck/killed
अघत्तम्:
Kriyā
TypeVerb
Root√हन् (घ्नाति/हन्ति)
मेदःfat
मेदः:
कर्म
TypeNoun
Rootमेदस्- (प्रातिपदिक)
तःfrom that/therefrom
तः:
Apādāna
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
प्रतिपचतcook back/roast in return
प्रतिपचत:
Kriyā
TypeVerb
Root√पच्
अग्रभीत्seized/took
अग्रभीत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√ग्रह्
अवीवृधत्has increased/strengthened
अवीवृधत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√वृध्
पुरोडाशेनwith the puroḍāśa cake
पुरोडाशेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपुरोडाश- (प्रातिपदिक)
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अद्यtoday/now
अद्य:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
ऋषेO seer
ऋषे:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootऋषि- (प्रातिपदिक)
A
Agni
I
Indra (Vayodhās)
V
Vanaspati