Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 33

Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Vanaspati and Indra
Chandas: Kakubh

होता॑ यक्ष॒द्वन॒स्पति॑ᳪ शमि॒तार॑ᳪ श॒तक्र॑तु॒ᳪ हिर॑ण्यपर्णमु॒क्थिन॑ᳪ रश॒नां बिभ्र॑तं व॒शिं भग॒मिन्द्रं॑ वयो॒धस॑म् । क॒कुभं॒ छन्द॑ इ॒हेन्द्रि॒यं व॒शां वे॒हतं॒ गां वयो॒ दध॒द्वेत्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

hótā yákṣad-vanaspátiṃ śamítāraṃ śatákratuṃ híraṇyaparṇam ukthínaṃ raśánāṃ bíbhrataṃ vaśíṃ bhágam índraṃ vayódhasam | kakúbhaṃ chánda ihéndríyaṃ vaśā́ṃ véhataṃ gā́ṃ váyo dádhad vétv ā́jyasya hótar yája

Wahai Hotṛ, persembahkanlah pemujaan kepada Vanaspati, sang pendamai, yang berdaya seratus, berdaun emas, pemilik uktha (nyanyian pujian), yang memikul tali-kendali; dan kepada Indra, penyokong daya-hidup. Kakubh ialah metrum; di sini (hadir) daya (indriya): (memenangi) lembu mandul, dara, lembu—yang mengurniakan kekuatan hidup—semoga ia datang;—wahai Hotṛ, berkorbanlah dengan ghee (ājya)!

होता । यक्षत् । वनस्पतिम् । शमितारम् । शत-क्रतुम् । हिरण्य-पर्णम् । उक्थिनम् । रशनाम् । बिभ्रतम् । वशिम् । भगम् । इन्द्रम् । वयः-धसम् । ककुभम् । छन्दः । इह । इन्द्रियम् । वशाम् । वेहतम् । गाम् । वयः । दधत् । वेतु । आज्यस्य । होतः । यज ।

होताthe Hotṛ priest
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (√हु) प्रातिपदिक
यक्षत्let him worship / offer
यक्षत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (देवपूजासंगतिकरणदान)
वनस्पतिम्the lord of the forest (sacrificial post/tree)
वनस्पतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवनस्पति (प्रातिपदिक)
शमितारम्the restrainer/appeaser (priestly functionary)
शमितारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootशमितृ (√शम्/√शमय्) प्रातिपदिक
शतक्रतुम्Indra of a hundred powers/rites
शतक्रतुम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootशतक्रतु (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)
हिरण्यपर्णम्golden-leaved
हिरण्यपर्णम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootहिरण्यपर्ण (प्रातिपदिक)
उक्थिनम्possessing hymns/ukthas
उक्थिनम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootउक्थिन् (प्रातिपदिक)
रशनाम्a rein/girth/strap
रशनाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरशना (प्रातिपदिक)
बिभ्रतम्bearing/holding
बिभ्रतम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple
Root√भृ (धारण) → बिभ्रत् (वर्तमान कृदन्त)
वशिम्control/authority
वशिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवशि (प्रातिपदिक)
भगम्Bhaga (the distributor of fortune) / fortune
भगम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वयोधसम्strength-giving / life-nourishing
वयोधसम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवयोधस् (प्रातिपदिक)
ककुभम्the quarter/direction; a peak/summit
ककुभम्:
कर्म
TypeNoun
Rootककुभ्/ककुभ (प्रातिपदिक)
छन्दःmeter; sacred chant
छन्दः:
कर्तृ/विधेय (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
इन्द्रियम्vigor; power; sense-power
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
वशाम्a cow (vashā; sacrificial cow)
वशाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवशा (प्रातिपदिक)
वेहतम्carry/bring (you two)
वेहतम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√वह् (प्रापणे/वहने) → वेहत (आज्ञार्थ/लोट्-रूपम्, वैदिक)
गाम्the cow
गाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
वयःvitality; vigor
वयः:
कर्म
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
दधत्placing; bestowing
दधत्:
क्रियाविशेषण
TypeParticiple
Root√धा (धारण/स्थापने) → दधत् (वर्तमान कृदन्त)
एतुlet (him/it) go/come
एतु:
क्रिया
TypeVerb
Root√इ (गत्यर्थ) अथवा √ए (गत्यर्थ) → एतु
आज्यस्यof ghee
आज्यस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootआज्य (प्रातिपदिक)
होतरिin/at the Hotṛ
होतरि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
यजworship; perform the sacrifice
यज:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (देवपूजा) → यज
V
Vanaspati
I
Indra (Śatakratu)