Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 31

Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: The three goddesses (Bhāratī-triad) and Indra as lord
Chandas: Virāj

होता॑ यक्ष॒त्पेश॑स्वतीस्ति॒स्रो दे॒वीर्हि॑र॒ण्ययी॒र्भार॑तीर्बृह॒तीर्म॒हीः पति॒मिन्द्रं॑ वयो॒धस॑म् । वि॒राजं॒ छन्द॑ इ॒हेन्द्रि॒यं धे॒नुं गां न वयो॒ दध॒द्व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

hótā yákṣat-péśasvatīs tisró devī́r hiraṇyáyīr bhā́ratīr bṛhatī́r mahī́ḥ pátim índraṃ vayódhasam | virā́jaṃ chánda ihéndríyaṃ dhénuṃ gā́ṃ na váyo dádhad vyántv ā́jyasya hótar yája

Semoga Hotṛ memuja tiga Dewi yang gemilang, keemasan—para Bhāratī, besar dan perkasa—serta Indra, Tuhan mereka, penopang daya-hidup. Virāj ialah metrum; di sini ialah daya: bagaikan lembu perah, mengurniakan kekuatan hidup, semoga mereka memancarkan (anugerah);—wahai Hotṛ, berkorbanlah dengan ājya (ghee)!

होता । यक्षत् । पेशस्वतीः । तिस्रः । देवीः । हिरण्ययीः । भारतीः । बृहतीः । महीः । पतिम् । इन्द्रम् । वयः-धसम् । विराजम् । छन्दः । इह । इन्द्रियम् । धेनुम् । गाम् । न । वयः । दधत् । व्यन्तु । आज्यस्य । होतः । यज ।

होताthe Hotṛ-priest (invoker)
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (√हु)
यक्षत्let him worship / offer
यक्षत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (यक्ष्)
पेशस्वतीःthe beautiful/ornamented (ones)
पेशस्वतीः:
कर्म
TypeAdjective
Rootपेशस् + वत् (पेशस्वत्)
तिस्रःthree
तिस्रः:
कर्म
TypeNumeral (Adjective)
Rootत्रि
देवीःgoddesses
देवीः:
कर्म
TypeNoun
Rootदेवी
हिindeed, for
हि:
सम्बन्ध/उपपत्ति
TypeIndeclinable
Rootहि
हिरण्ययीःgolden
हिरण्ययीः:
कर्म
TypeAdjective
Rootहिरण्ययी (हिरण्य + य) अथवा हिरण्यमय
भारतीःthe Bhāratīs
भारतीः:
कर्म
TypeNoun
Rootभारती
बृहतीःthe Bṛhatīs
बृहतीः:
कर्म
TypeNoun
Rootबृहती
महीःthe Mahīs
महीः:
कर्म
TypeNoun
Rootमही
पतिम्the lord
पतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपति
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र
वयोधसम्bestowing vigor/strength (vayo-dhas)
वयोधसम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootवयोधस्
विराजम्Virāj (the radiant one)
विराजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootविराज्
छन्दःmeter / sacred chant
छन्दः:
कर्म
TypeNoun
Rootछन्दस्
इहhere
इह:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootइह
इन्द्रियम्power, vigor
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय
धेनुम्milch-cow
धेनुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधेनु
गाम्cow
गाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगो
like
:
सम्बन्ध/उपपत्ति
TypeIndeclinable
Root
वयःvigor, life-force
वयः:
कर्म
TypeNoun
Rootवयस्
दधत्placing, bestowing
दधत्:
कर्तृ
TypeVerb (Participle)
Root√धा (दधत्)
व्यन्तुlet them blow/spread forth
व्यन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√अन् (वि + अन्) अथवा √वा (वि + वा) — वैदिक रूप
आज्यस्यof ghee
आज्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootआज्य
होतरिin/at the Hotṛ
होतरि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootहोतृ
यजworship! offer!
यज:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज्
B
Bhāratīs (three goddesses)
I
Indra
V
Virāj (metre)