Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 16

Rishi: Yājñavalkya (general VS attribution).
Devata: Indra; ūrjāhuti as personified goddess of nourishment.
Chandas: Yajus (formulaic prose with rhythmic members).

दे॒वी ऊ॒र्जाहु॑ती॒ दुघे॒ सु॒दुघे॒ पय॒सेन्द्र॑मवर्धताम् । इष॒मूर्ज॑म॒न्या व॑क्ष॒त्सग्धि॒ᳪ सपी॑तिम॒न्या नवे॑न॒ पूर्वं॒ दय॑माने पुरा॒णेन॒ नव॒मधा॑ता॒मूर्ज॑मू॒र्जाहु॑ती ऊ॒र्जय॑माने॒ वसु॒ वार्या॑णि॒ यज॑मानाय शिक्षि॒ते व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वीतां॒ यज॑

dēvī ūrjā́hutī dúghe sudúghe páyaséndram avardhatām | iṣám ūrjám anyā́ vakṣat ságdhiṃ sapī́tim anyā́ navéna pū́rvaṃ dáyamāne purāṇéna návam adhātām ūrjám ūrjā́hutī ūrjáyamāne vásu vā́ryāṇi yájāmānāya śikṣité vasuváne vasudhḗyasya vītāṃ́ yája

Semoga Dewi—Persembahan Kekuatan (Ūrjāhuti)—yang memerah, yang memerah dengan sebaik-baiknya, dengan susunya menjadikan dewa Indra bertambah kuat. Biarlah yang satu membawa iṣa dan ūrj (kesegaran dan tenaga); biarlah yang lain membawa santapan dan minuman. Dengan yang baharu, sambil memelihara yang terdahulu; dengan yang lama, biarlah mereka menegakkan yang baharu pada tempatnya; biarlah mereka menegakkan ūrj—Ūrjāhuti—yang menumbuhkan ūrj, (seraya) mengajarkan kekayaan-kekayaan pilihan kepada yajamāna yang terlatih dalam perolehan harta; demi peneguhan simpanan harta, datanglah; lakukanlah yajña!

दे॒वी । ऊ॒र्जा-आहु॑ती । दुघे॒ । सु॒-दुघे॒ । पय॑सा । इन्द्र॑म् । अ॒व॒र्ध॒ता॒म् । इष॑म् । ऊर्ज॑म् । अ॒न्या । व॒क्ष॒त् । स॒ग्धि॑म् । स-पी॑तिम् । अ॒न्या । नवे॑न । पूर्व॑म् । दय॑माने । पुरा॒णेन॑ । नव॑म् । अ॒धा॒ता॒म् । ऊर्ज॑म् । ऊ॒र्जा-आहु॑ती । ऊ॒र्जय॑माने । वसु॑ । वार्या॑णि । यज॑मानाय । शि॒क्षि॒ते । व॒सु॒वने॑ । वसु॒धेय॑स्य । वी॒ता॒म् । यज॑

देवीthe goddess
देवी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक) < देव
ऊर्जाहुतीthe oblation of nourishment
ऊर्जाहुती:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऊर्जाहुति (समास: ऊर्ज्/ऊर्जा + आहुति) प्रातिपदिक
दुघेmilking, yielding
दुघे:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootदुह् (धातु) → दुघ (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक)
सुदुघेwell-yielding
सुदुघे:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootसु- + दुह् → सुदुघ (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक)
पयसाwith milk
पयसा:
करण
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अवर्धताम्may (the two) increase
अवर्धताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृध् (धातु) + अव-
इषम्refreshment
इषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइष्/इषा (प्रातिपदिक: इष् ‘food, refreshment’)
ऊर्जम्strength, nourishment
ऊर्जम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऊर्ज्/ऊर्जा (प्रातिपदिक)
अन्याthe other (one)
अन्या:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअन्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वक्षत्may carry / carried
वक्षत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवह्/वक्ष् (धातु: वह् ‘to carry’ / वक्ष् ‘to convey’; वैदिक रूप)
सग्धिम्food, eating
सग्धिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसग्धि (प्रातिपदिक; ‘eating/consumption, food’)
सपीतिम्drinking together / drink
सपीतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootस- + पीति (प्रातिपदिक; ‘drinking’)
अन्याthe other (one)
अन्या:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअन्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नवेनwith the new
नवेन:
करण
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक)
पूर्वम्the former; previously
पूर्वम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
दयमानेbeing compassionate
दयमाने:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootदय्/दया (धातु/भाव) → दयमान (कृदन्त, शानच्)
पुराणेनwith the old
पुराणेन:
करण
TypeAdjective
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
नवम्the new
नवम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक)
अधाताम्may (the two) place/establish
अधाताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु) + अधि-
ऊर्जम्nourishment
ऊर्जम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऊर्ज्/ऊर्जा (प्रातिपदिक)
ऊर्जाहुतीthe oblation of nourishment
ऊर्जाहुती:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऊर्जाहुति (समास) प्रातिपदिक
ऊर्जयमानेnourishing; strengthening
ऊर्जयमाने:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootऊर्जय् (नामधातु/धातु) → ऊर्जयमान (कृदन्त, शानच्)
वसुwealth
वसु:
कर्म
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
वार्याणिexcellent (things)
वार्याणि:
कर्म
TypeAdjective
Rootवार्य (प्रातिपदिक; ‘choice, excellent’)
यजमानायfor the sacrificer
यजमानाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक)
शिक्षितेwhen instructed; trained
शिक्षिते:
अधिकरण
TypeParticiple
Rootशिक्ष् (धातु) → शिक्षित (कृदन्त, क्त)
वसुवनेin the winning of wealth
वसुवने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवसुवन (समास: वसु + वन) प्रातिपदिक
वसुधेयस्यof the wealth-bestowal
वसुधेयस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवसुधेय (प्रातिपदिक)
वीताम्may (the two) pursue/attain
वीताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवी (धातु) / वि-इ (धातु) → वीत (कृदन्त, क्त)
यजsacrifice! worship!
यज:
क्रिया
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
Ū
Ūrjāhuti (personified Devī of nourishment/strength)
I
Indra