Mantra 5
Rishi: Vedic tradition (solar/yoking hymn material; often treated as Āditya-related)
Devata: Āditya/Sūrya (solar power), with cosmic 'rocanā' as attendant
Chandas: Triṣṭubh (by RV parallel identification; confirm by pada-count in critical apparatus)
Samhita Patha (Devanagari)
यु॒ञ्जन्ति॑ ब्र॒ध्नम॑रु॒षं चर॑न्तं॒ परि॑ त॒स्थुष॑ः । रोच॑न्ते रोच॒ना दि॒वि
Transliteration
yuñjánti bradhnám aruṣáṃ cárantaṃ pári tasthúṣaḥ | rócante rocanā́ diví
Translation
Mereka memasang kuk pada yang keemasan-kemerahan, yang merah menyala, yang bergerak maju; di sekelilingnya berdiri kuasa-kuasa. Alam-alam yang bercahaya memancarkan sinar di langit.
Padapatha (Word Analysis)
यु॒ञ्जन्ति॑ । ब्र॒ध्नम् । अ॒रु॒षम् । चर॑न्तम् । परि॑ । त॒स्थुषः॑ । रोच॑न्ते । रो॒च॒नाः । दि॒वि
Word by Word
युञ्जन्तिthey yoke / harness
युञ्जन्ति:
क्रिया (कर्तृवाचक-प्रयोगे) / मुख्यक्रिया
TypeVerb
Rootयुज् (युजँ) धातु
ब्रध्नम्the tawny one (Sun)
ब्रध्नम्:
कर्म
TypeNoun
Rootब्रध्न (प्रातिपदिक)
अरुषम्ruddy, reddish
अरुषम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootअरुष (प्रातिपदिक)
चरन्तम्moving, going
चरन्तम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeVerb (Participle)
Rootचर् धातु → चरन्त् (शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त) आधारः: चरन्त (प्रातिपदिक)
परिaround
परि:
उपपद-सम्बन्धः (परितः/पर्यन्तम् अर्थे)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
तस्थुषःof those standing (around)
तस्थुषः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘परि’ इत्यस्य सम्बन्धिनः
TypeVerb (Participle)
Rootस्था धातु → तस्थुष् (परफेक्ट/लिट्-आधारित कृदन्त/भूतकृदन्त-स्वरूपः; प्रातिपदिक: तस्थुष्)
रोचन्तेthey shine
रोचन्ते:
क्रिया (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootरुच् (रुचँ) धातु
रोचनाःthe lights / radiances
रोचनाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरोचना (प्रातिपदिक)
दिविin heaven / in the sky
दिवि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootदिव् (द्यौ/दिव्) प्रातिपदिक → दिवि
Entities Mentioned
Ā
Āditya/SūryaR
Rocanāḥ (luminous regions/powers)B
Bradhna/Aruṣa (the tawny-ruddy aspect of the Sun)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes