Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 29

Rishi: Yājñavalkya-tradition (White Yajurveda school attribution; specific ṛṣi not explicit in the mantra itself)
Devata: Agni; Aśvins; Indra; Sarasvatī (composite healing and vigour complex)
Chandas: Mixed/prose-yajus (Yajus-formula; not a fixed Ṛgvedic metre)

होता॑ यक्षत्स॒मिधा॒ऽग्निमि॒डस्प॒देऽश्विनेन्द्र॒ᳪ सर॑स्वतीम॒जो धू॒म्रो न गो॒धूमै॒: कुव॑लैर्भेष॒जं मधु॒ शष्पै॒र्न तेज॑ इन्द्रि॒यं पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॑र्यज

hótā yákṣat-samídhā’gním iḍás-páde’śvinéndraṃ sárasvatīm ájo dhūmrò ná godhū́maiḥ kúvalair bheṣajáṃ mádhu śáṣpair ná téja indriyáṃ páyaḥ sómaḥ parísrutā ghṛtáṃ mádhu vyàntv ā́jyasya hótar yaja

Biarlah Hotṛ mempersembahkan, dengan kayu-kayu penyulut, kepada Agni di tempat Iḍā; (biarlah ia mempersembahkan) kepada Aśvin dan Indra, serta kepada Sarasvatī. Seperti kambing jantan yang kelam itu ubat, seperti gandum dan buah kuvala itu ubat, seperti madu dan pucuk muda itu ubat,—demikianlah semoga tejas (cahaya-hayat), susu, Soma yang ditapis rapi, ghi, dan madu mengalir; wahai Hotṛ, persembahkanlah ājya.

होता । यक्षत् । समिधा । अग्निम् । इडस्-पदे । अश्वि-इन्द्रम् । सरस्वतीम् । अजः । धूम्रः । न । गोधूमैः । कुवलैः । भेषजम् । मधु । शष्पैः । न । तेजः । इन्द्रियम् । पयः । सोमः । परिस्रुताः । घृतम् । मधु । व्यन्तु । आज्यस्य । होतः । यज

होताthe Hotṛ priest
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (√हु) प्रातिपदिक
यक्षत्let him worship/offer
यक्षत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (यक्ष्)
समिधाwith kindling-stick/fuel
समिधा:
करण
TypeNoun
Rootसमिध् (सम्-इध्) प्रातिपदिक
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि प्रातिपदिक
इळाIḷā (invoked deity/oblation)
इळा:
कर्म
TypeNoun
Rootइळा/इडा प्रातिपदिक
स्पदेin the step/track (place)
स्पदे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootस्पद प्रातिपदिक
अश्विनौthe Aśvins
अश्विनौ:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअश्विन् प्रातिपदिक
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र प्रातिपदिक
सरस्वतीम्Sarasvatī
सरस्वतीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसरस्वती प्रातिपदिक
अजःthe goat
अजः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअज प्रातिपदिक
धूम्रःsmoke-colored/grey
धूम्रः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootधूम्र प्रातिपदिक
like/as
:
TypeIndeclinable
Root
गोधूमैःwith wheat grains
गोधूमैः:
करण
TypeNoun
Rootगोधूम प्रातिपदिक
कुवलैःwith jujube/ber fruits (kūvala)
कुवलैः:
करण
TypeNoun
Rootकुवल प्रातिपदिक
भेषजम्medicine/remedy
भेषजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभेषज प्रातिपदिक
मधुhoney/sweet (substance)
मधु:
कर्म
TypeNoun
Rootमधु प्रातिपदिक
शष्पैःwith fresh grass shoots
शष्पैः:
करण
TypeNoun
Rootशष्प प्रातिपदिक
like/as
:
TypeIndeclinable
Root
तेजःsplendour/energy
तेजः:
कर्म
TypeNoun
Rootतेजस् प्रातिपदिक
इन्द्रियम्vital power/sense-power
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय प्रातिपदिक
पयःmilk
पयः:
कर्म
TypeNoun
Rootपयस् प्रातिपदिक
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम प्रातिपदिक
परिस्रुताःhaving flowed around; well-filtered
परिस्रुताः:
कर्तृ
TypeParticiple/Adjective
Rootपरि-√स्रु (क्त) → परिस्रुत
घृतम्ghee
घृतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootघृत प्रातिपदिक
मधुhoney/sweetness
मधु:
कर्म
TypeNoun
Rootमधु प्रातिपदिक
व्यन्तुlet them pervade/spread
व्यन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootवि-√अन् (व्यन्) / √वा? (पाठभेद)
आज्यस्यof the clarified butter (ājyá)
आज्यस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootआज्य प्रातिपदिक
होतरीin/at the Hotṛ (office/person)
होतरी:
अधिकरण
TypeNoun
Rootहोतृ प्रातिपदिक
यजworship! offer!
यज:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज्
A
Agni
A
Aśvins
I
Indra
S
Sarasvatī