Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 75

Rishi: Prajāpati as speaker/subject; in ritual, the Adhvaryu voices Prajāpati’s act.
Devata: Prajāpati; Indra (via indriya refrain); Soma as substance-deity.
Chandas: Refrain-based liturgical unit; metre secondary to viniyoga.

अन्ना॑त्परि॒स्रुतो॒ रसं॒ ब्रह्म॑णा॒ व्य॑पिबत् क्ष॒त्रं पय॒: सोमं॑ प्र॒जाप॑तिः । ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑

ánnāt parisrutó rásaṃ bráhmaṇā vyàpibat kṣatráṃ páyaḥ sómam prajāpátiḥ | ṛténá satyám indriyáṃ vipānáṃ śukrám ándhasa índrasyendriyám idáṃ páyo’mṛtáṃ mádhu

Daripada makanan—sebagai sari yang ditapis—Prajāpati, dengan kuasa Brahman, meminum rasa itu: bahkan kṣatra, susu, Soma. Dengan Ṛta—dengan Kebenaran—(diperoleh) keperkasaan Indra: tegukan, sari terang daripada tumbuhan; inilah kekuatan Indra sendiri—susu ini, amerta, manis laksana madu.

अन्ना॑त् । परि॒स्रुतः । रसम् । ब्रह्म॑णा । वि॒-अपि॒ब॒त् । क्ष॒त्रम् । पयः॑ । सोम॑म् । प्र॒जाप॑तिः । ऋ॒तेन॑ । स॒त्यम् । इ॒न्द्रि॒यम् । वि॒पान॑म् । शु॒क्रम् । अन्ध॑सः । इन्द्र॑स्य । इ॒न्द्रि॒यम् । इ॒दम् । पयः॑ । अ॒मृत॑म् । मधु॑

अन्नात्from food
अन्नात्:
अपादान
TypeNoun
Rootअन्न
परिस्रुतःhaving flowed around/filtered out
परिस्रुतः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective/Participle
Rootपरि√स्रु (स्रु गतौ/स्रवणे) → परिस्रुत (कृदन्त)
रसम्sap, essence, juice
रसम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरस
ब्रह्मणाby/with sacred power (brahman)
ब्रह्मणा:
करण
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
विapart, forth (prefix)
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि
अपिबत्drank
अपिबत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√पा (पाने)
क्षत्रम्kṣatra, royal power
क्षत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootक्षत्र
पयःmilk; nourishing drink
पयः:
कर्म
TypeNoun
Rootपयस्
सोमम्Soma
सोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम
प्रजापतिःPrajāpati
प्रजापतिः:
कर्ता
TypeNoun
Rootप्रजापति
ऋतेनby ṛta (cosmic order)
ऋतेन:
करण
TypeNoun
Rootऋत
सत्यम्truth
सत्यम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootसत्य
इन्द्रियम्vigor, power
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय
विपानम्the (well-)drinking; draught
विपानम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective (Participle used substantively)
Rootवि√पा (पाने) → विपान (कृदन्त)
शुक्रम्bright, pure
शुक्रम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootशुक्र
अन्धसःof the Soma-juice (pressed drink)
अन्धसः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअन्धस्
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootइन्द्र
इन्द्रियम्(is) the vigor/power
इन्द्रियम्:
कर्ता/विधेय
TypeNoun
Rootइन्द्रिय
इदम्this
इदम्:
विशेषण
TypePronoun
Rootइदम्
पयःmilk; nourishing drink
पयः:
कर्ता
TypeNoun
Rootपयस्
अमृतम्immortal (nectar)
अमृतम्:
विधेय
TypeNoun/Adjective
Rootअमृत
मधुhoney; sweetness
मधु:
विधेय
TypeNoun
Rootमधु
P
Prajāpati
I
Indra
S
Soma
B
Brahman
Ṛta/Satya