Mantra 19
Rishi: Viśvakarman tradition (index-dependent)
Devata: Viśvakarman / ‘Devá ékaḥ’ (the One divine fashioner)
Chandas: Triṣṭubh (probable; to be confirmed)
Samhita Patha (Devanagari)
वि॒श्वत॑श्चक्षुरु॒त वि॒श्वतो॑मुखो वि॒श्वतो॑बाहुरु॒त वि॒श्वत॑स्पात् । सं बा॒हुभ्यां॒ धम॑ति॒ सं पत॑त्रै॒र्द्यावा॒भूमी॑ ज॒नय॑न् दे॒व एक॑:
Transliteration
viśvátas cakṣur utá viśvátomukho viśvátobāhur utá viśvátaspāt | sáṃ bāhúbhyāṃ dhámati sáṃ patátrair dyā́vābhū́mī janáyan devá ékaḥ ||
Translation
Dengan mata pada setiap sisi, dan wajah pada setiap sisi, dengan lengan pada setiap sisi, dan kaki pada setiap sisi,—Tuhan Yang Esa, melahirkan langit dan bumi, meniupkannya menjadi satu dengan kedua lengannya, menjadi satu dengan sayap-sayapnya.
Padapatha (Word Analysis)
विश्वतः चक्षुः । उत विश्वतः मुखः । विश्वतः बाहुः । उत विश्वतः पात् । सम् बाहुभ्याम् धमति । सम् पतत्रैः । द्यावा-भूमी जनयन् । देवः एकः ।
Word by Word
विश्वतःon all sides
विश्वतः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
चक्षुःeye; sight
चक्षुः:
Kartā
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
उतand; also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत
विश्वतःon all sides
विश्वतः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
मुखःface; mouth
मुखः:
Kartā
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
विश्वतःon all sides
विश्वतः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
बाहुःarm
बाहुः:
Kartā
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
उतand; also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत
विश्वतःon all sides
विश्वतः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
पात्may (he) protect
पात्:
—
TypeVerb
Rootपा (धातु) "रक्षणे"
सम्together; completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम्
बाहुभ्याम्with (his) two arms
बाहुभ्याम्:
Karaṇa
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
धमतिblows; drives
धमति:
—
TypeVerb
Rootध्मा (धातु) "ध्माने/प्रेरणे"
सम्together; completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम्
पतत्रैःwith wings
पतत्रैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपतत्र (प्रातिपदिक)
द्यावाheaven (and)
द्यावा:
Karma
TypeNoun
Rootद्याव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
भूमीearth (and)
भूमी:
Karma
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
जनयन्generating; producing
जनयन्:
Kartā
TypeVerb
Rootजन् (धातु) "जनने"
देवःthe god
देवः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
एकःone; single
एकः:
Kartā
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
V
ViśvakarmanD
Devá ékaḥ (the One God)D
Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes