Mantra 21
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Agni
Chandas: Yajus (short, ṛc-like cadence but used as yajus)
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒यम॒ग्निः स॑ह॒स्रिणो॒ वाज॑स्य श॒तिन॒स्पति॑: । मू॒र्धा क॒वी र॑यी॒णाम्
Transliteration
ayám agníḥ sahasríṇo vājásya śatínas pátiḥ | mū̱rdhā́ kavī́ rayī̱ṇām
Translation
Agni ini ialah penguasa seribu-lipat, tuan bagi anugerah seratus-lipat; ia kepala, sang kavi (resi), bagi kekayaan.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒यम् । अ॒ग्निः । स॒ह॒स्रिणः॑ । वाज॑स्य । श॒तिन॑ः । पति॑ः । मू॒र्धा । क॒वी । र॒यी॒णाम्
Word by Word
अयम्this (one)
अयम्:
विशेषण (अग्निः इत्यस्य)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अयम्
अग्निःAgni, fire
अग्निः:
कर्तृ (स्तुत्य-वाक्ये विषयः)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
सहस्रिणःof the thousand-fold / possessing thousands
सहस्रिणः:
सम्बन्ध (वाजस्य इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootसहस्रिन् (प्रातिपदिक; ‘सहस्र’ + इन्)
वाजस्यof strength / prize / food
वाजस्य:
सम्बन्ध (पतिः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
शतिनस्पतिःlord of the hundreds (of riches/hosts)
शतिनस्पतिः:
कर्तृ (अग्निः इत्यस्य विशेषण-रूपेण)
TypeNoun (compound epithet)
Rootशतिन् + पति (समास-प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-प्रायः: ‘शतिनां पतिः’)
मूर्धाhead, chief
मूर्धा:
कर्तृ/विधेय-नाम (अग्निः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
कवीseer, sage
कवी:
कर्तृ/विधेय-नाम (अग्निः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
रयीणाम्of riches, of wealth
रयीणाम्:
सम्बन्ध (मूर्धा/कवी इत्यस्य—‘of riches’)
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes