Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 49

शुक्रोत्पत्तिः तथा महेश्वरदर्शनम् (Śukra’s Emergence and the Vision of Maheśvara)

Devanagari script

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे अंधकगण जीवितप्राप्तिवर्णनं नामैकोनपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcame yuddhakhaṇḍe aṃdhakagaṇa jīvitaprāptivarṇanaṃ nāmaikonapañcāśattamo'dhyāyaḥ

Translation

Demikianlah, dalam Śrī Śiva Mahāpurāṇa, bahagian kedua—Rudrasaṃhitā—dalam pembahagian kelima, Yuddhakhaṇḍa, berakhirlah bab keempat puluh sembilan yang bertajuk “Huraian tentang bala Gaṇa Andhaka memperoleh hidup kembali.”

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उपसंहारार्थक-अव्यय; quotative/closing particle

• श्रीशिवमहापुराणे: in the Śrī Śiva Mahāpurāṇa
• श्रीशिवमहापुराणे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री + शिव + महापुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular; समासः—तत्पुरुष (शिवस्य महापुराणम्) with honorific श्री

• द्वितीयायाम्: in the second
• द्वितीयायाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular (qualifying संहितायाम्)

• रुद्रसंहितायाम्: in the Rudra-saṃhitā
• रुद्रसंहितायाम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular; समासः—तत्पुरुष (रुद्रस्य संहिता)

• पञ्चमे: in the fifth
• पञ्चमे: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular (qualifying खण्डे)

• युद्धखण्डे: in the Yuddha-khaṇḍa
• युद्धखण्डे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युद्ध + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular; समासः—तत्पुरुष (युद्धस्य खण्डः)

• अंधकगण: Andhaka’s troop
• अंधकगण: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अन्धक + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; title-member; समासः—तत्पुरुष (अन्धकस्य गणः)

• जीवितप्राप्तिवर्णनम्: description of obtaining life
• जीवितप्राप्तिवर्णनम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जीवित + प्राप्ति + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; chapter-title noun; समासः—तत्पुरुष (जीवितस्य प्राप्तेः वर्णनम्)

• नाम: named
• नाम: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: संज्ञासूचक-अव्यय; indeclinable ‘named/called’

• एकोनपञ्चाशत्तमः: forty-ninth
• एकोनपञ्चाशत्तमः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक + ऊन + पञ्चाशत् + तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ordinal ‘49th’; समासः—तत्पुरुष (एकेन ऊनः पञ्चाशत् = 49) + तम

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Suta Goswami (concluding the chapter narration to the sages of Naimisharanya)

Characters & Entities

• Shiva
• Andhaka

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

This is a colophon marking the completion of a chapter, highlighting the theme that Shiva’s sovereignty (Pati-tattva) governs life, death, and restoration—pointing to His power of grace (anugraha) even amid conflict.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Though not a ritual verse, it frames the narrative of Shiva’s manifest (saguṇa) intervention in the world—an emphasis that supports devotional worship of Shiva, including Linga-upāsanā, as the accessible form of the Supreme.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The takeaway is remembrance of Shiva as the giver of life and refuge; a fitting practice is steady japa of the Pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya” with bhakti, seeking protection and inner renewal.