Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 23

लिङ्गपूजनसंक्षेपः

Concise Teaching on Liṅga Worship / Śiva-arcana-vidhi

स्त्रीभिश्च शूद्रवत्कार्यं मृदाग्रहणमुत्तमम् । हस्तौ पादौ च प्रक्षाल्य पूर्ववन्मृदमाहरेत्

strībhiśca śūdravatkāryaṃ mṛdāgrahaṇamuttamam | hastau pādau ca prakṣālya pūrvavanmṛdamāharet

Kaum wanita hendaklah melaksanakan amalan mulia mengambil tanah penyuci sebagaimana cara yang ditetapkan bagi Śūdra. Setelah membasuh tangan dan kaki, hendaklah dikutip tanah itu seperti yang telah dinyatakan sebelumnya.

strībhiḥby women
strībhiḥ:
Karaṇa (करण) / agent-instrument in passive sense
TypeNoun
Rootstrī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (feminine/स्त्रीलिङ्ग), Tṛtīyā vibhakti (instrumental/तृतीया), Bahuvacana
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (samuccaya)
śūdra-vatlike a Śūdra; in the manner of a Śūdra
śūdra-vat:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootśūdra (प्रातिपदिक) + vat (अव्यय-प्रत्यय)
FormUpamā-avyaya (comparison adverb/उपमा-अव्यय): ‘like a śūdra’
kāryamto be done; should be performed
kāryam:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेय-विशेषण) (predicate: ‘should be done’)
TypeAdjective
Root√kṛ (कृ धातु) + ya (यत्) → kārya (कृदन्त)
FormGerundive/obligation (kṛtya/कृत्य; -ya), Napuṃsakaliṅga, Prathamā, Ekavacana; predicate adjective: ‘to be done’
mṛdā-grahaṇamtaking/collecting clay
mṛdā-grahaṇam:
Karta (कर्ता) / subject of kāryam (what is to be done)
TypeNoun
Rootmṛd (प्रातिपदिक ‘clay’) + grahaṇa (प्रातिपदिक)
FormSamāsa: tatpuruṣa (तत्पुरुष) ‘mṛdāyāḥ grahaṇam’; Napuṃsakaliṅga, Prathamā, Ekavacana
uttamamexcellent; best
uttamam:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of mṛdā-grahaṇam
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Prathamā, Ekavacana
hastau(the two) hands
hastau:
Karma (कर्म) (objects of prakṣālya)
TypeNoun
Roothasta (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā/Dvitīyā vibhakti, Dvivacana (dual)
pādau(the two) feet
pādau:
Karma (कर्म) (objects of prakṣālya)
TypeNoun
Rootpāda (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā/Dvitīyā, Dvivacana
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (samuccaya)
prakṣālyahaving washed
prakṣālya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootpra-√kṣāl (प्र-क्षाल् धातु)
FormAbsolutive/gerund (ktvā/क्त्वा-anta; lyap/ल्यप्): ‘having washed’
pūrvavatas before
pūrvavat:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (प्रातिपदिक) + vat (अव्यय-प्रत्यय)
FormAdverb (tulyārtha/तुल्यार्थ): ‘as before’
mṛdamclay
mṛdam:
Karma (कर्म) (object of āharet)
TypeNoun
Rootmṛd (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā vibhakti, Ekavacana
āharetshould bring; should fetch
āharet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√hṛ (आ-हृ धातु)
FormVidhi-liṅ lakāra (optative/विधिलिङ्), Prathama puruṣa, Ekavacana; parasmaipada

Sūta Gosvāmin (narrating the Rudra Saṃhitā teachings to the sages of Naimiṣāraṇya)

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Paśupatinātha

Significance: Frames śauca as an accessible prerequisite for Śiva-bhakti across social categories, emphasizing eligibility-through-discipline rather than birth alone.

Role: nurturing

FAQs

It emphasizes that approaching Śiva’s worship begins with śauca (purity) and disciplined preparation; the act of cleansing and collecting purifying earth symbolizes removing outward impurity while cultivating inward steadiness and devotion.

Linga-pūjā in the Śiva Purāṇa is performed with careful observances; washing hands and feet and preparing cleansing earth supports a ritually fit body-mind, so the devotee can offer upacāras to Saguna Śiva with focus and reverence.

A practical takeaway is preliminary purification—wash hands and feet and then prepare cleansing earth as instructed earlier—before beginning Śiva worship, mantra-japa (such as the Pañcākṣarī), or applying sacred ash (Tripuṇḍra) where applicable.