Shloka 1

दधीचाश्रमगमनम् — Viṣṇu’s Disguise and Dadhīca’s Fearlessness

Kṣu’s Request

Devanagari script

ब्रह्मोवाच । क्षुवस्य हितकृत्येन दधीचस्याश्रमं ययौ । विप्ररूपमथास्थाय भगवान् भक्तवत्सलः

Transliteration

brahmovāca | kṣuvasya hitakṛtyena dadhīcasyāśramaṃ yayau | viprarūpamathāsthāya bhagavān bhaktavatsalaḥ

Translation

Brahmā bersabda: Demi kesejahteraan Kṣuva, Tuhan Yang Terpuji—yang sentiasa mengasihi para bhakta—telah pergi ke pertapaan Dadhīci dengan menyamar dalam rupa seorang brāhmaṇa.

Word by Word

• ब्रह्म: Brahmā
• ब्रह्म: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; संबोधनार्थे/वक्ता-निर्देशः (speaker tag)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• क्षुवस्य: of Kṣu (Kṣuva)
• क्षुवस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: क्षुव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• हित-कृत्येन: for the beneficial task/purpose
• हित-कृत्येन: Hetu/Karana (हेतु/करण)
• Type: Noun
• Root: हित (प्रातिपदिक) + कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (हेतु/करण), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (हितस्य कृत्यम्)

• दधीचस्य: of Dadhīca
• दधीचस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दधीच (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• आश्रमम्: hermitage
• आश्रमम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/गन्तव्य), एकवचन

• ययौ: went
• ययौ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• विप्र-रूपम्: the form of a brāhmaṇa
• विप्र-रूपम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (विप्रस्य रूपम्)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भ-निपात (then/now)

• आस्थाय: having assumed
• आस्थाय: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + स्था (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): ‘having assumed/taken’

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• भक्त-वत्सलः: affectionate to devotees
• भक्त-वत्सलः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भक्त (प्रातिपदिक) + वत्सल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (भक्तेषु वत्सलः)

Speaker

Brahma

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Characters & Entities

• Brahma
• Dadhichi
• Kṣuva
• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights Shiva’s bhaktavātsalya—His compassionate nearness to devotees—showing that the Lord actively intervenes for a devotee’s welfare, even by adopting a suitable outward form.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By depicting the Lord taking a visible brāhmaṇa-form, the verse emphasizes Saguna Shiva—accessible to devotees through form and action—supporting devotional worship (including Linga worship) as a valid means of approaching the Supreme.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The practical takeaway is steady bhakti supported by japa of the Panchākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) and humble conduct, trusting that Shiva responds to sincere devotion and dharmic intent.