Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

कामप्रादुर्भावः — The Manifestation/Arising of Kāma

त्वत्पुष्पबाणस्य सदा सुखलक्ष्यं मनोद्भुतम् । सर्वेषां प्राणिनां नित्यं सदा मदकरो भवान्

tvatpuṣpabāṇasya sadā sukhalakṣyaṃ manodbhutam | sarveṣāṃ prāṇināṃ nityaṃ sadā madakaro bhavān

“Anak panah bunga-Mu sentiasa mengenai sasaran yang manis—yang lahir daripada minda. Bagi semua makhluk bernyawa, Engkau senantiasa menjadi pembuat ‘mabuk’ nafsu yang mengelirukan.”

त्वत्your
त्वत्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; ‘your’ (समासे पूर्वपद-रूप)
पुष्पबाणस्यof the flower-arrow (Kāma)
पुष्पबाणस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootपुष्प+बाण (प्रातिपदिक; समास)
Formतत्पुरुष (पुष्पाणि बाणाः यस्य/पुष्पमयः बाणः), पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time)
सुखलक्ष्यम्target/aim of pleasure
सुखलक्ष्यम्:
Karma (कर्म/Object; contextual)
TypeNoun
Rootसुख+लक्ष्य (प्रातिपदिक; समास)
Formतत्पुरुष (सुखस्य लक्ष्यं), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विधेय/कर्म-सम्भव (contextual)
मनःof the mind
मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive in compound)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; समासे पूर्वपद-रूप ‘मनो-’
उद्भुतम्arisen (from)
उद्भुतम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootउत्+भू (धातु)
Formकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘arisen/produced’
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; ‘प्राणिनाम्’ इत्यस्य विशेषण
प्राणिनाम्of living beings
प्राणिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootप्राणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
नित्यम्constantly
नित्यम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक/अव्यय-प्रयोग)
Formअव्ययीभाव-प्रयोग/क्रियाविशेषण (adverbial accusative)
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time)
मदकरःcausing intoxication/delusion
मदकरः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootमद+कर (प्रातिपदिक; समास)
Formतत्पुरुष (मदं करोति इति), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘भवान्’ इत्यस्य विशेषण
भवान्you (honorific)
भवान्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; आदरार्थक सर्वनाम

Satī (addressing Kāma/Manmatha in praise within the narrative)

Tattva Level: pasha

Type: stotra

K
Kama (Manmatha)

FAQs

The verse identifies desire as “mind-born” and universally intoxicating, implying that bondage begins in the mind; Shaiva teaching points toward mastery of the mind and turning attention to Shiva as the liberating Pati beyond such delusion.

By highlighting how passion bewilders all beings, the text implicitly frames Linga/Saguna Shiva worship as a stabilizing discipline—centering the mind on Shiva to transcend agitation and regain inner steadiness.

A practical takeaway is japa of the Panchakshara—“Om Namaḥ Śivāya”—to calm mind-born impulses and cultivate vairāgya; pairing japa with simple Shiva-dhyāna supports freedom from ‘mada’ (infatuation).