Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

प्रणवार्थ-शिवतत्त्व-निर्णयः

The Determination of Śiva as the Meaning of Praṇava

विधानेन करिष्यामि युष्मदाज्ञापुरस्सरम् । एवं विधाय संकल्पं दर्भानुत्तरतस्त्यजेत्

vidhānena kariṣyāmi yuṣmadājñāpurassaram | evaṃ vidhāya saṃkalpaṃ darbhānuttaratastyajet

“Aku akan melaksanakannya menurut tata cara yang ditetapkan, dengan menjunjung perintah kamu sekalian terlebih dahulu.” Setelah demikian menetapkan saṅkalpa, hendaklah dia melempar rumput kuśa (darbha) ke arah utara.

vidhānenaaccording to the prescribed procedure
vidhānena:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootvidhāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
kariṣyāmiI shall do
kariṣyāmi:
Kriyā (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन
yuṣmat-ājñā-puraḥ-saramwith your command in front (as authority)
yuṣmat-ājñā-puraḥ-saram:
Karma (कर्म/Object-complement)
TypeAdjective
Rootyuṣmat-ājñā-puraḥsara (प्रातिपदिक; yuṣmat + ājñā + puraḥsara)
Formबहुपद-तत्पुरुष; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘preceded by your command/with your permission as the forerunner’
evamthus
evam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: thus/in this manner)
vidhāyahaving performed
vidhāya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeVerb
Rootvi-√dhā (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund); ‘having arranged/performed’
saṃkalpamthe resolve/sankalpa
saṃkalpam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootsaṃkalpa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative), एकवचन
darbhānkuśa grass (blades)
darbhān:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootdarbha (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative), बहुवचन (Plural)
uttarataḥto the north (side)
uttarataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootuttaratas (अव्यय)
Formअव्यय; दिक्कालवाचक-अव्यय (directional adverb: to the north/northwards)
tyajetshould place/leave/throw
tyajet:
Kriyā (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Root√tyaj (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Suta Goswami (narrating ritual procedure as taught in the Kailasa Samhita)

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Mahādeva

Mantra: vidhānena kariṣyāmi yuṣmadājñāpurassaram

FAQs

It emphasizes that worship becomes fruitful when performed with śāstric order (vidhi) and a clear saṅkalpa—an inward alignment of intention to the path of Pati (Śiva), not mere outer action.

Linga-worship in the Shiva Purana is repeatedly framed as vidhi-yukta (rule-guided) devotion: honoring the guru/elders’ instruction and setting saṅkalpa stabilizes the mind so that Saguna worship leads toward realization of Śiva as the supreme Pati.

It points to performing saṅkalpa before pūjā and using darbha/kuśa in the rite (casting/placing it northward as indicated), reinforcing attention, purity, and directional discipline during worship.