Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 99, Shloka 19
Devanagari script
तेनवामांसफलकेभृशंप्रत्यवपादितम् ।।।।अङ्गदोमोक्ष्यामाससरोषस्सपरश्वधम् ।
Transliteration
tena vāmāṃsaphalake bhṛśaṃ pratyavapāditam |
aṅgado mokṣayāmāsa saroṣaḥ sa paraśvadhām ||
Translation
Walaupun kapak itu diayunkan dengan kuat ke arah bahu kirinya, Angada yang sedang murka berjaya mengelak serangan tersebut.
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वीरःheroic
वीरः:
Karta-dharma (कर्तृधर्म/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (अङ्गदः)
वज्रसङ्काशम्like a thunderbolt
वज्रसङ्काशम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवज्र-सङ्काश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: उपमान-तत्पुरुष (वज्र इव सङ्काशः)
अङ्गदःAṅgada
अङ्गदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअङ्गद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
मुष्टिम्fist
मुष्टिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमुष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
आत्मनःhis own
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; ‘of himself/own’
संवर्तयत्clenched/rolled up
संवर्तयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√वृत् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिच्-प्रेरण (causative) ‘made (it) turn/rolled up; clenched’
सुसङ्कृद्धःhighly enraged
सुसङ्कृद्धः:
Karta-dharma (कर्तृधर्म/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-सं-क्रुद्ध (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समास: कर्मधारय (सु + संक्रुद्धः)
पितृतुल्यपराक्रमःwhose prowess equals his father's
पितृतुल्यपराक्रमः:
Karta-dharma (कर्तृधर्म/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपितृ-तुल्य-पराक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि: ‘यस्य पराक्रमः पितृतुल्यः सः’
Context
Angada, full of fury, escaped Mahaparsva's aim to strike his left shoulder blade in violence.
Characters & Entities
A
AṅgadaM
MahāpārśvaFAQs
Dharma in battle includes alertness and self-preservation for the sake of the larger righteous mission; survival enables continued protection of one’s allies and cause.
Mahāpārśva’s axe is aimed at Aṅgada’s left shoulder, but Aṅgada avoids the strike.
Agility and composure under threat—Aṅgada’s quick evasion preserves him for continued defense of Dharma.