Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

इन्द्रजित्-हनूमद्-युद्धं तथा निकुम्भिलायां होमः

Indrajit vs Hanuman; Indrajit’s Nikumbhila rite

निकुम्भिलामधिष्ठायपावकंजुहवेन्द्रजित् ।।6.82.25।।यज्ञभूम्यांततोगत्वापावकस्तेनरक्षसा ।हूयमानःप्रजज्वालमांसशोणितभुक्तदा ।।6.82.26।।

nikumbhilām adhiṣṭhāya pāvakaṃ juhave indrajit | yajñabhūmyāṃ tato gatvā pāvakas tena rakṣasā | hūyamānaḥ prajajvāla māṃsaśoṇitabhuk tadā ||

Setibanya di Nikumbhila, Indrajit mempersembahkan korban suci ke dalam api. Setelah pergi ke tanah yajña, api itu—disuap oleh raksasa tersebut dengan daging dan darah—menyala marak ketika persembahan dicurahkan.

सःhe/that (fire)
सः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; सर्वनाम
अर्चिःflame
अर्चिः:
कर्तृविशेष्य (subject complement)
TypeNoun
Rootअर्चिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
पिनद्धःbound/wrapped
पिनद्धः:
कर्तृविशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Root√नह् (धातु) + क्त (पिनद्ध)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (Past participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
ददृशेappeared/seemed
ददृशे:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्
होमशोणिततर्पितःsatiated by blood-offering in oblation
होमशोणिततर्पितः:
कर्तृविशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootहोम + शोणित + तर्पित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; तत्पुरुषः (होमशोणितेन तर्पितः)
सन्ध्यागतःat twilight
सन्ध्यागतः:
उपमान-विशेषण (qualifier in simile)
TypeAdjective
Rootसन्ध्या + गत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; तत्पुरुषः (सन्ध्यायां गतः = at twilight)
इवlike
इव:
उपमा (Simile marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-निपात (simile particle)
आदित्यःthe sun
आदित्यः:
उपमान (Upamāna/उपमान)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
सुतीव्रःvery intense
सुतीव्रः:
कर्तृविशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootसु + तीव्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; कर्मधारयः (अतिशयेन तीव्रः)
अग्निःfire
अग्निः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
समुत्थितःrisen up
समुत्थितः:
कर्तृविशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्-उत्-√स्था (धातु) + क्त
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

Thereafter, Indrajith, with Rakshasas well versed with traditions, poured offerings into the sacrificial fire, as great Rakshasa gathering seated there were watching.।। ityārṣēvālmīkīyēśrīmadrāmāyaṇēādikāvyēyuddhakāṇḍēdvyaśītitamassargaḥ ।।This is the end of the eighty second sarga of Yuddha Kanda of the first epic the holy Ramayana composed by sage Valmiki.

I
Indrajit
N
Nikumbhilā
Y
Yajñabhūmi (sacrificial ground)
P
Pāvaka/Agni (sacrificial fire)
R
Rākṣasa

FAQs

It highlights a dharmic warning: sacred ritual divorced from purity and right intent becomes a tool of adharma, not true righteousness.

Indrajit performs a powerful rite at Nikumbhilā, using gruesome oblations to empower his next actions in the war.

By contrast, the text underscores the value of purity and right means; Indrajit exemplifies the vice of gaining power through unethical methods.