Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

इन्द्रजितो मायासीतावधः

Indrajit’s Illusory Sita Episode and Hanuman’s Rebuke

गृहीतमूर्धजांदृष्टवाहनुमान् दैन्यमागतः ।शोकजंवारिनेत्राभ्यामुत्सृजन्मारुतात्मजः ।।।।

gṛhīta-mūrdhajāṃ dṛṣṭvā hanumān dainyam āgataḥ | śokajaṃ vāri netrābhyām utsṛjan mārutātmajaḥ ||

Melihat rambutnya direnggut, Hanumān—putera Māruta, Dewa Angin—ditimpa dukacita; air mata lahir daripada kesedihan mengalir dari kedua-dua matanya.

गृहीतमूर्धजाम्(her) hair seized
गृहीतमूर्धजाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootगृहीत (कृदन्त; √ग्रह् ग्रहणे) + मूर्धजा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय-भावः: 'गृहीता मूर्धजा यस्याः/यस्याम्' = 'whose hair is seized'); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (qualifying ताम्/सीताम् understood)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
N/A
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), 'having seen'
हनुमान्Hanumān
हनुमान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहनुमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दैन्यम्dejection
दैन्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भाववाचक (abstract noun)
आगतःbecame/entered
आगतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootआगत (कृदन्त; √गम् गत्यर्थे)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'having come/entered (a state)'
शोकजम्born of sorrow
शोकजम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशोकज (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: शोकात् जातम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (qualifying वारि)
वारिwater/tears
वारि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवारि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
नेत्राभ्याम्from (his) two eyes
नेत्राभ्याम्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootनेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), द्विवचन; 'with/from (his) two eyes'
उत्सृजन्letting fall
उत्सृजन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootउत्सृजत् (कृदन्त; √सृज् त्यागे/सर्जने)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'letting fall'
मारुतात्मजःson of the Wind-god
मारुतात्मजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमारुत + आत्मज (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: मारुतस्य आत्मजः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Seeing Indrajith holding Sita's head, Maruti's son, was immersed in grief, and shed tears of sorrow from his eyes.

H
Hanumān
M
Māruta (Wind-god)
S
Sītā (implied)

FAQs

Compassion is not weakness: dharma includes tender empathy for suffering, even in a warrior’s heart, alongside the duty to resist wrongdoing.

Hanumān witnesses the humiliating threat against Sītā and is overwhelmed with grief.

Hanumān’s karuṇā (compassion) and devotion—his emotional response reflects deep moral sensitivity.