Shloka 59

औषधिपर्वताहरणम् / The Retrieval of the Herb

Bearing Mountain

Devanagari script

स ब्रह्मकोशंरजतालयं च शक्रालयंरुद्रशरप्रमोक्षम् ।हयाननंब्रह्मशिरश्चदीप्तंददर्शवैवस्वतकिङ्करांश्च ।।6.74.59।।

Transliteration

sa brahmakośaṃ rajatālayaṃ ca śakrālayaṃ rudraśarapramokṣam | hayānanaṃ brahmaśiraś ca dīptaṃ dadarśa vaivasvatakiṅkarāṃś ca || 6.74.59 ||

Translation

Baginda menyaksikan singgasana Brahmā, kediaman berkilau perak, istana Śakra (Indra), tempat Rudra pernah melepaskan anak panahnya; juga Hayagrīva yang berwajah kuda, Brahmaśiras yang bercahaya, serta para utusan Vaivasvata (Yama).

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ब्रह्मकोशम्: Brahma's treasury/abode (brahma-kośa)
• ब्रह्मकोशम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्म-कोश (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (ब्रह्मणः कोशः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• रजतालयम्: the silver abode
• रजतालयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रजत-आलय (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (रजतस्य आलयः), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• शक्रालयम्: Indra's abode
• शक्रालयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शक्र-आलय (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (शक्रस्य आलयः), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• रुद्रशरप्रमोक्षम्: the place of Rudra's arrow-release
• रुद्रशरप्रमोक्षम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुद्र-शर-प्रमोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (रुद्रस्य शरस्य प्रमोक्षः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• हयाननम्: Hayānana (Hayagriva)
• हयाननम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हय-आनन (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (हयः आननं यस्य), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (हयग्रीव)

• ब्रह्मशिरः: Brahma's head; Brahmaśiras
• ब्रह्मशिरः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्म-शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (ब्रह्मणः शिरः), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• दीप्तम्: glowing
• दीप्तम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दीप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ब्रह्मशिरः इत्यस्य विशेषण

• ददर्श: saw
• ददर्श: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• वैवस्वतकिङ्करान्: attendants of Vaivasvata (Yama)
• वैवस्वतकिङ्करान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वैवस्वत-कि 9kara (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (वैवस्वतस्य किङ्कराः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

Context

"Whoever is strong among Vanaras, have been struck and are alive breathing among the Vanaras. Let us restore their confidence."

Characters & Entities

• Brahmā
• Śakra (Indra)
• Rudra (Śiva)
• Vaivasvata (Yama)
• Kiṅkaras (attendants of Yama)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse gestures to ṛta/dharma as cosmic order: even in a human war, the narrative situates events within a universe governed by divine law, restraint, and consequence.

What is the narrative situation?

As Hanumān ranges in search of the life-giving herbs, the poem describes awe-inspiring, otherworldly landmarks and powers associated with gods and divine weapons.

Which character virtue is emphasized?

Śraddhā and adbhuta-bhāva (reverent wonder): the capacity to recognize higher order and sacred power while pursuing one’s duty.