Shloka 58

न वाक्यमात्रेणभवान् प्रधानो न कत्थनात्सत्पुरुषाभवन्ति ।मयिस्थितेधन्विनिबाणपाणौनिदर्शयस्वात्मबलंदुरात्मन् ।।।।

na vākyamātreṇa bhavān pradhāno na katthanāt satpuruṣā bhavanti | mayi sthite dhanvini bāṇapāṇau nidarśayasvātma-balaṃ durātman ||

Wahai yang berhati jahat, bukan dengan kata-kata semata engkau menjadi utama; bukan pula dengan bermegah-megah orang menjadi mulia. Aku berdiri di sini, pemanah dengan anak panah di tangan—tunjukkanlah kekuatanmu sendiri!

nanot
na:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
vākya-mātreṇaby mere words
vākya-mātreṇa:
Karana (करणम्)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक) + mātra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (मात्रेण = केवलत्वेन); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करणभावे (by mere words)
bhavānyou
bhavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhavat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (honorific you)
pradhānaḥchief/superior
pradhānaḥ:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootpradhāna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (to bhavān)
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
katthanātfrom boasting
katthanāt:
Apadana (अपादानम्)
TypeNoun
Rootkatthana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेतौ/अपादाने (from boasting)
sat-puruṣāḥgood men
sat-puruṣāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsat (प्रातिपदिक) + puruṣa (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (सत्पुरुषाः = सज्जनाः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
bhavantibecome/are
bhavanti:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
mayiin me / when I am present
mayi:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; सप्तमी, एकवचन
sthitestanding/present
sthite:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeAdjective
Rootsthita (कृदन्त, √sthā धातु)
Formभूतकृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute) with mayi
dhanvinias an archer
dhanvini:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootdhanvin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अर्थः = धनुष्मति (as an archer)
bāṇa-pāṇauwith arrows in hand
bāṇa-pāṇau:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootbāṇa (प्रातिपदिक) + pāṇi (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (बाणः पाणौ यस्य); पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणवत् (armed with arrows in hand)
nidarśayasvashow/prove
nidarśayasva:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु) with नि-उपसर्ग
Formलोट् (imperative), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; causative sense not required: 'show/prove'
ātma-balamyour own strength
ātma-balam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (आत्मनः बलम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
durātmanO evil-minded one
durātman:
Sambodhana (सम्बोधनम्)
TypeNoun
Rootdurātman (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (दुष्ट आत्मा यस्य); पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

"You are evil minded. By mere statement you people can't become good chiefs. I stand armed with a bow and arrow. Prove your strength."

L
Lakṣmaṇa
A
Atikāya
B
bow
A
arrows

FAQs

True worth is proven by conduct and capability, not by speech or self-praise; Dharma rejects empty boasting and demands integrity.

On the battlefield, Lakṣmaṇa confronts Atikāya and challenges him to prove his claimed prowess in combat rather than through words.

Lakṣmaṇa’s truthfulness and warrior-discipline (kṣātra-dharma): he demands proof through action and stands ready without fear.