Previous Verse
Next Verse

Shloka 92

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

शोणितार्द्रोमहाकायोराक्षसोभीमविक्रमः ।युद्धायाभिमुखोभीमोमनश्चक्रेनिशाचरः ।।6.67.91।।नीलाञ्जनचयप्रख्यःसस्नध्यइवतोयदः ।अमर्षाच्छोणितोद्गारीशुशुभेरावणानुजीः ।।6.67.92।।

śoṇitārdrō mahākāyo rākṣaso bhīmavikramaḥ |

yuddhāyābhimukho bhīmo manaś cakre niśācaraḥ ||

|| 6.67.91 ||

nīlāñjanacayaprakhyaḥ sasnadhya iva toyadaḥ |

amarṣāc chōṇitodgārī śuśubhe rāvaṇānujaḥ ||

|| 6.67.92 ||

Bagaikan gumpalan awan senja yang pekat laksana nila, adinda Rāvaṇa tampak menggerunkan; kerana amarah, darah memancut dari mulutnya, menyerlah ngeri di medan.

नीलाञ्जनचयप्रख्यःresembling a heap of dark collyrium
नीलाञ्जनचयप्रख्यः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootनील-अञ्जन-चय-प्रख्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (नीलाञ्जनस्य चय इव प्रख्यः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe
सः:
कर्ता
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्नध्यःdense/thick
स्नध्यः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootस्नध्/स्निग्ध (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (पाठभेद/रूप: स्निग्धः इत्यर्थे)
इवlike
इव:
उपमा-सूचक
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय (comparative particle)
तोयदःa cloud
तोयदः:
उपमान
TypeNoun
Rootतोयद (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (तोयं ददाति); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अमर्षात्from rage/indignation
अमर्षात्:
हेतु (Hetu/Cause)
TypeNoun
Rootअमर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
शोणितोद्गारीspewing blood
शोणितोद्गारी:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootशोणित-उद्गारिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (शोणितस्य उद्गारः यस्य); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शुशुभेshone/appeared splendid
शुशुभे:
क्रिया
TypeVerb
Root√शुभ् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
रावणानुजीःRavana's younger brother
रावणानुजीः:
कर्ता (apposition)
TypeNoun
Rootरावण-अनुज (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (रावणस्य अनुजः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Kumbhakarna of terrific valour and gigantic body, drenched in blood, dark in colour like a mountain of collyrium, resembling evening cloud, the night ranger went towards the battlefield.

K
Kumbhakarṇa
R
Rāvaṇa

FAQs

Even when the textual tradition repeats or reindexes lines, the ethical reading remains: anger-driven ferocity is not equivalent to dharmic purpose.

A repeated/continued depiction of Kumbhakarṇa’s wounded yet fearsome return to battle.

Persistence (as sheer will), contrasted implicitly with righteousness (dharma) as the higher standard.