HomeRamayanaYuddha KandaSarga 67Shloka 164
Previous Verse
Next Verse

Shloka 164

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

तौतस्यपादौप्रदिशोदिशश्चगिरेर्गुहाश्चैवमहार्णवं च ।लङ्कां च सेनांकपिराक्षसानांविनादयन्तौविनिपेततुश्च ।।।।

tau tasya pādau pradiśo diśaś ca girer guhāś caiva mahārṇavaṃ ca | laṅkāṃ ca senāṃ kapirākṣasāṇāṃ vinādayantau vinipetatuś ca ||

Kedua-dua kakinya jatuh dengan bunyi dentuman yang kuat, bergema ke seluruh penjuru, gua gunung dan lautan besar, sehingga Lanka dan tentera wanara serta raksasa bergegar akibat bunyi bising itu.

तौthose two
तौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Dual (द्विवचन)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
पादौfeet
पादौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Dual
प्रदिशःintermediate quarters
प्रदिशः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रदिश् (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (द्वितीया/2), Plural; ‘sub-quarters’
दिशःdirections
दिशः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Plural
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय-अव्यय)
गिरेःof the mountain
गिरेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (षष्ठी/6), Singular
गुहाःcaves
गुहाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगुहा (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Plural
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormConjunction
एवindeed/even
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
FormEmphatic particle (अवधारण-अव्यय)
महार्णवम्the great ocean
महार्णवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा + अर्णव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular; कर्मधारयः ‘great ocean’
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormConjunction
लङ्काम्Lanka
लङ्काम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलङ्का (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormConjunction
सेनाम्army
सेनाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
कपिराक्षसानाम्of the Vanaras and Rakshasas
कपिराक्षसानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकपि + राक्षस (प्रातिपदिकानि)
FormMasculine, Genitive (षष्ठी/6), Plural; द्वन्द्वः ‘kapayaḥ ca rākṣasāḥ ca’
विनादयन्तौresounding
विनादयन्तौ:
Karta-anvaya (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-नद् (धातु)
FormPresent active participle (शतृ), Masculine, Nominative, Dual; ‘resounding’ qualifying पादौ
विनिपेततुःfell down
विनिपेततुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-नि-पत् (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person, Dual; Parasmaipada
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormConjunction

Both the feet falling on ground made a resounding noise that filled all over the four quarters, all directions, nay all mountains and caves of Trikuta and also Lanka.

K
Kumbhakarṇa
L
Laṅkā
M
Mahārṇava (ocean)
M
Mountain caves (Trikūṭa context implied)
V
Vānara army
R
Rākṣasa army

FAQs

The verse reminds that adharma’s violence destabilizes the whole world-symbolically ‘shaking’ land and sea—while dharma aims to restore cosmic and social order.

After Rāma cuts them, Kumbhakarṇa’s feet crash down, and the impact reverberates across Laṅkā, mountains, caves, and ocean.

Rāma’s role as restorer of order: his actions progressively neutralize a catastrophic threat to both allies and innocents.