Shloka 41

प्रहस्तवधः

The Slaying of Prahasta

Devanagari script

सतेनाभिहतःक्रुद्धोनदन्राक्षसपुङ्गवः ।ववर्षशरवर्षाणिप्लवङ्गानांचमूपतौ ।।।।

Transliteration

sa tenābhihataḥ kruddho nadan rākṣasapuṅgavaḥ |

vavarṣa śaravarṣāṇi plavaṅgānāṃ ca mūpatau || 6.58.41 ||

Translation

Dipukul demikian, rākṣasa terunggul itu murka; sambil mengaum, dia menurunkan hujan anak panah bertubi-tubi ke atas bala Vānara serta pemimpin mereka.

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; सर्वनाम

• तेन: by him/thereby
• तेन: करणम् (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः/नपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्; सर्वनाम

• अभिहतः: having been struck
• अभिहतः: कर्ता-विशेषणम् (Adjectival to subject)
• Type: Adjective
• Root: अभि-हन् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (Past Passive Participle/क्त), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifies सः/राक्षसपुङ्गवः)

• क्रुद्धः: angry
• क्रुद्धः: कर्ता-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: क्रुध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि/भावे कृदन्तः (PPP sense), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्

• नदन्: roaring
• नदन्: कर्ता-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: नद् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकर्तरि कृदन्तः (Present Active Participle/शतृ), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्

• राक्षसपुङ्गवः: the foremost of the Rakshasas
• राक्षसपुङ्गवः: कर्ता (Karta/Subject; apposition to सः)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक) + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (rākṣasānāṃ puṅgavaḥ), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• ववर्ष: showered
• ववर्ष: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: वृष् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्

• शरवर्षाणि: showers of arrows
• शरवर्षाणि: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक) + वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (śarāṇāṃ varṣāṇi), नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), बहुवचनम्

• प्लवङ्गानाम्: of the monkeys
• प्लवङ्गानाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: प्लवङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम्

• चमूपतौ: upon the army-commander
• चमूपतौ: अधिकरणम् (Adhikaraṇa/Location-Target)
• Type: Noun
• Root: चमू (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (camvāḥ patiḥ), पुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्

Context

Having been struck by Nila, the Rakshasa leader became furious, and began to roar and showered rain arrows on the monkeys.

Characters & Entities

• Prahastha
• Nīla
• Vānara army (plavaṅga)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse implicitly contrasts dharmic steadiness with anger-driven reaction: Prahastha’s fury fuels violence, reminding that krodha can dominate judgment even amid rightful or wrongful battles.

What is the narrative situation?

After being struck, Prahastha retaliates by roaring and unleashing a heavy arrow-barrage against the Vānaras and their commander.

Which character virtue is emphasized?

Martial ferocity and intimidation (though ethically ambivalent) in Prahastha.