Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

शरबन्धनम् (The Binding by Arrows) / Indrajit’s Illusory Assault and the Vanaras’ Consolation

विमृज्यवदनंतस्यकपिराजस्यधीमतः ।।6.46.36।।अब्रवीत्कालसम्प्राप्तसम्भ्रान्तमिदंवचः ।

vimṛjya vadanaṃ tasya kapirājasya dhīmataḥ |

abravīt kāla-samprāpta-sambhrāntam idaṃ vacaḥ ||6.46.36||

Setelah menyeka wajah raja kera yang bijaksana itu, dia pun berkata dengan kata-kata ini—tepat pada waktunya dan mendesak bagi saat itu.

विमृज्यhaving wiped
विमृज्य:
क्रियाविशेषण (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootवि + मृज् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund)
वदनम्face
वदनम्:
कर्म (Object of vimṛjya)
TypeNoun
Rootवदन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
कपिराजस्यof the monkey-king
कपिराजस्य:
सम्बन्ध (Genitive; specifies ‘tस्य’)
TypeNoun
Rootकपि + राज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; तत्पुरुष (कपीनां राजा)
धीमतःwise
धीमतः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषण (कपिराजस्य)
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कालसम्प्राप्तसम्भ्रान्तम्timely and appropriate
कालसम्प्राप्तसम्भ्रान्तम्:
विशेषण (of वचः)
TypeAdjective
Rootकाल + सम्प्राप्त + सम्भ्रान्त (प्रातिपदिक; √आप्/√भ्रम् से क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (काले सम्प्राप्ते सम्भ्रान्तम् = ‘timely/appropriate’)
इदम्this
इदम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (वचः)
वचःspeech/words
वचः:
कर्म (Object of abravīt)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Wise Vibheeshana having wiped Sugriva's face clean in accordance with time addressed with opportune words.

V
Vibhīṣaṇa
S
Sugrīva (Kapirāja)

FAQs

Right speech at the right time is dharma in action—timely counsel prevents collapse of morale and duty.

Having comforted Sugrīva physically, Vibhīṣaṇa prepares to deliver urgent guidance suited to the battlefield crisis.

Practical wisdom and leadership: the ability to act and speak appropriately under pressure.