HomeRamayanaYuddha KandaSarga 4Shloka 96

Shloka 96

ततश्शिखरमारुह्य रामो दशरथात्मजः ।कूर्ममीनसमाकीर्णमपश्यत्सलिलाकुलम् ।।।।

tataḥ śikharam āruhya rāmo daśarathātmajaḥ |

kūrmamīnasamākīrṇam apaśyat salilākulam ||

Setelah menaiki puncak itu, Rama putera Dasaratha melihat lautan, airnya bergelora dan dipenuhi kura-kura serta ikan.

tataḥthen/thereafter
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/अनन्तरार्थक (then/thereafter)
śikharampeak
śikharam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśikhara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
āruhyahaving climbed
āruhya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootā-√ruh (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund), अव्यय; ‘having climbed’
rāmaḥRama
rāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
daśarathātmajaḥson of Dasharatha
daśarathātmajaḥ:
Apposition (समानााधिकरण/विशेष्य)
TypeNoun
Rootdaśaratha-ātmaja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दशरथस्य आत्मजः)
kūrma-mīna-samākīrṇamfilled with tortoises and fish
kūrma-mīna-samākīrṇam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkūrma + mīna + sam-ā-√kṝ (धातु) → samākīrṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्यय (past participle) √kṝ/कॄ ‘to scatter, strew’ with सम्+आ; तत्पुरुषः (कूर्मैः मीनैः च समाकीर्णम्)
apaśyatsaw
apaśyat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√paś (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
salilākulamthe water-tossed sea
salilākulam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsalila-ākula (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (सलिलेन आकुलम्)

Then Rama the son of Dasaratha on climbing to the top (of Mahendra mountain) observed the ocean inhabited by tortoises and fish.

R
Rāma
D
Daśaratha
O
Ocean (samudra/salila)
F
Fish (mīna)

FAQs

Before acting, Dharma encourages clear seeing and assessment; Rāma surveys the obstacle thoughtfully rather than rushing blindly.

From Mahendra’s height, Rāma looks out over the ocean that must be crossed to reach Laṅkā.

Prudence and strategic clarity (viveka).