HomeRamayanaYuddha KandaSarga 4Shloka 61
Previous Verse
Next Verse

Shloka 61

समुद्रतट-प्रयाणम् तथा वेलावन-निवेशः

March to the Seacoast and Encampment at the Shore

सरांसि विमलाम्भांसि द्रुमाकीर्णांश्च पर्वता ।समान् भूमिप्रदेशांश्च वनानि फलवन्ति च ।मध्येन च समन्ताच्च तिर्यक्चाथश्च समाऽविशत् ।।।।

sarāṃsi vimalāmbhāṃsi drumākīrṇāṃś ca parvatāḥ | samān bhūmi-pradeśāṃś ca vanāni phalavanti ca | madhyena ca samantāc ca tiryak cāthaś ca samāviśat ||

Mereka merentas tasik-tasik berair jernih, menyeberangi gunung-gunung yang rimbun pepohonan, melalui hamparan tanah yang rata serta rimba yang sarat buah; mereka mara dari segala arah—di tengah, di sekeliling, melintang dan juga di bawah—terus mendesak maju.

harayaḥthe monkeys
harayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
rāghavasyaof Rāghava (Rāma)
rāghavasya:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootrāghava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
arthefor the sake/purpose
arthe:
Nimitta/Prayojana-adhikarana (निमित्त/प्रयोजन-अधिकरण)
TypeNoun
Rootartha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
samāropita-vikramāḥdisplaying their prowess
samāropita-vikramāḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsamāropita (कृदन्त; samā√ruh/रुह्, णिच्) + vikrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः ‘समारोपितः विक्रमः येषाम्’ (whose prowess is displayed/raised)
harṣamjoy
harṣam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootharṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
vīryamvalor/strength
vīryam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvīrya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
bala-udrekānsurges of strength
bala-udrekān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbala (प्रातिपदिक) + udreka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘बलस्य उद्रेकान्’
darśayantaḥshowing
darśayantaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootdarśayant (कृदन्त; √dṛś/दृश्, णिच्)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘harayaḥ’ विशेषणम्
parasparamto one another
parasparam:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootparaspara (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; परस्पर-क्रियाविशेषण (mutually/to one another)
yauvana-utseka-jānborn of youthful exuberance
yauvana-utseka-jān:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootyauvana (प्रातिपदिक) + utseka (प्रातिपदिक) + ja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘vividhān’ विशेषणम्; तत्पुरुषः ‘यौवनोत्सेकात् जातान्’
darpātfrom pride
darpāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootdarpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (ablative/पञ्चमी), एकवचन; हेतौ (cause)
vividhānvarious
vividhān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvividha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘(kriyāḥ/ceṣṭāḥ)’ अव्यक्तं कर्म
cakruḥdid/made
cakruḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
adhvanion the road/along the way
adhvani:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootadhvan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

The vanaras went through the pellucid waters of the centre of the lakes. They went obliquely at the mountains, walked on plain lands and underneath trees filled with fruits, plucking them and eating.

V
Vānara army
L
Lakes
M
Mountains
F
Forests

FAQs

Dharma is steadfast pursuit of a just goal despite terrain and hardship; righteous effort adapts without abandoning principle.

The narration tracks the army’s movement through varied geography—lakes, mountains, plains, and forests—showing the breadth of their advance.

Perseverance and adaptability—continuing the mission across all obstacles and routes.