Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 124, Shloka 14

पुष्पकविमान-प्रस्थानम्

The Pushpaka Vimāna Offered and the Return Prepared

प्रीतियुक्तस्यविहितांससैन्यःससुहृद्गणः ।सक्रतियांराममेतावद्गृहेणत्वंमयोद्यताम् ।।।।

prītiyuktasya vihitāṃ sasaīn yaḥ sasuhṛdgaṇaḥ |

sakṛt tāṃ rāmam etāvad gṛheṇa tvaṃ mayodyatām ||

Dengan penuh kasih, telah kuatur jamuan dan tempat singgah ini untuk tuanku—bersama bala tentera dan para sahabat. Wahai Rāma, terimalah sekali ini sahaja, yang telah kusediakan dengan hormat.

प्रीतियुक्तस्यof (me) affectionate
प्रीतियुक्तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootप्रीति + युक्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (प्रीत्या युक्तः), पुंलिङ्ग, षष्ठी-एकवचन; 'of one endowed with affection'
विहिताम्arranged
विहिताम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootवि-धा (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; 'arranged/prepared' (agreeing with implied 'सत्क्रिया/पूजा')
ससैन्यःtogether with the army
ससैन्यः:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootस + सैन्य (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (सैन्येन सह), पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; qualifying 'त्वम्'
ससुहृद्गणःtogether with the host of friends
ससुहृद्गणः:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootस + सुहृद् + गण (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (सुहृद्गणेन सह), पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; qualifying 'त्वम्'
सकृत्याम्the reception/honor
सकृत्याम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसत्कृत्या/सकृत्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; 'honoring/reception'
रामम्O Rama
रामम्:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधनार्थे द्वितीया (address in accusative, poetic), एकवचन
एतावत्this much
एतावत्:
कर्मविशेषण (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootएतावत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; 'this much/so much'
गृहाणaccept
गृहाण:
क्रिया (Requested action/क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-एकवचन
मयाby me
मया:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचन; agent/arranger
उद्यताम्prepared
उद्यताम्:
कर्मविशेषण (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्-यम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; 'prepared' (agreeing with विहिताम्)

"Rama, you should accept this hospitality from me at this one occasion, which has been arranged with affection to the army and host of friends."

V
Vibhīṣaṇa
R
Rāma
A
Army (sainyam)
F
Friends/allies (suhṛd-gaṇa)

FAQs

Dharma of honoring guests and allies collectively: hospitality is extended not only to the leader but also to the community that supported the righteous cause.

Vibhīṣaṇa requests Rāma to accept a one-time ceremonial hospitality for him, his army, and friends.

Generosity and gratitude—Vibhīṣaṇa seeks to repay support with respectful care.