Shloka 24

दशरथदर्शनम् — Dasharatha’s Epiphany and Benedictions

Sarga 122

Devanagari script

कृतंकर्मयशश्श्लाघ्यंप्राप्तंतेशत्रुसूदन ।भ्रातृभिःसहराज्यस्थोदीर्घमायुरवाप्नुहि ।।6.122.24।।

Transliteration

kṛtaṃ karma yaśaḥślāghyaṃ prāptaṃ te śatrusūdana |

bhrātṛbhiḥ saha rājyastho dīrgham āyur avāpnuhi ||

Translation

Terlaksanalah karya yang layak dipuji dan termasyhur, wahai pemusnah musuh. Bersemayamlah di kerajaan bersama saudara-saudaramu, dan capailah usia yang panjang.

Word by Word

• कृतम्: done
• कृतम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु) + कृत (कृदन्त, क्त)
• Form: कृदन्तः क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्म-विशेषणम्

• कर्म: deed
• कर्म: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• यशः: fame
• यशः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यशस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• श्लाघ्यम्: praiseworthy
• श्लाघ्यम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्लाघ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; यशः-विशेषणम्

• प्राप्तम्: attained
• प्राप्तम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √आप् (धातु) + प्राप्त (कृदन्त, क्त)
• Form: कृदन्तः क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (यशः) प्राप्तम्

• ते: your / for you
• ते: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th) एकवचन (your) / चतुर्थी (4th) एकवचन (to you); अत्र षष्ठी-सम्बन्धे अधिकम्

• शत्रु-सूदन: O slayer of enemies
• शत्रु-सूदन: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक) + सूदन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (शत्रूणां सूदनः)

• भ्रातृभिः: with brothers
• भ्रातृभिः: Sahakari (सहकारी/सह)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• सह: together with
• सह: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सह-प्रयोगे अव्ययम् (preposition-like indeclinable)

• राज्य-स्थः: established in the kingdom
• राज्य-स्थः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: राज्य (प्रातिपदिक) + स्थ (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः सप्तमी-तत्पुरुषः (राज्ये स्थः)

• दीर्घम्: long
• दीर्घम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; आयुः-विशेषणम्

• आयुः: life
• आयुः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• अवाप्नुहि: attain/enjoy
• अवाप्नुहि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + √आप् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

Characters & Entities

• Rāma
• brothers (Bharata, Lakṣmaṇa, Śatrughna) (implicit by 'bhrātṛbhiḥ')
• kingdom (rājya)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes stable, shared governance—righteous rule supported by unity among kin and responsibility toward the realm.

What is the narrative situation?

Daśaratha blesses Rāma after the successful completion of his mission and envisions his settled reign with his brothers.

Which character virtue is emphasized?

Responsible kingship joined with humility and cooperation—strength expressed as protection and stability.