Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

युद्धकाण्डे द्वादशः सर्गः — रावणस्य परिषद्-सम्बोधनं कुम्भकर्णस्य नीत्युपदेशश्च

Ravana’s Council Address and Kumbhakarna’s Counsel

सातुसंवत्सरंकालंमामयाचतभामिनी ।।6.12.18।।प्रतीक्षमाणाभर्तारंराममायतलोचना ।तन्मयाचारुनेत्रायःप्रतिज्ञातंवचश्शुभम् ।।6.12.19।।श्रान्तोऽहंसततंकामाद्यातोहयइवाध्वनि ।

sā tu saṃvatsaraṃ kālaṃ mām ayācata bhāminī |

pratīkṣamāṇā bhartāraṃ rāmam āyatalocanā ||6.12.18||

tan mayā cārunetrāyāḥ pratijñātaṃ vacaḥ śubham ||6.12.19||

śrānto 'haṃ satataṃ kāmād yāto haya ivādhvani |

Wanita bermata lebar itu, sambil menanti suaminya Rama, memohon kepadaku tempoh setahun. Dan aku pun mengucapkan kepada si bermata indah itu suatu janji yang membawa berkat. Namun, didorong nafsu, aku sentiasa letih—bagaikan kuda yang lesu di perjalanan.

साshe
सा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrastive particle)
संवत्सरम्a year
संवत्सरम्:
Karma (कर्म/Object of duration)
TypeNoun
Rootसंवत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालपरिमाण
कालम्time
कालम्:
Karma (कर्म/apposition)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘time’ (apposition to संवत्सरम्)
माम्me
माम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन
आयाचतrequested
आयाचत:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootआ + √याच् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
भामिनीbeautiful woman
भामिनी:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootभामिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संबोधनार्थे न, here apposition
प्रतीक्षमाणाwaiting for
प्रतीक्षमाणा:
Karta (कर्ता/agent qualifier)
TypeVerb
Rootप्रति + √ईक्ष् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present middle participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भर्तारम्husband
भर्तारम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
रामम्Rama
रामम्:
Karma (कर्म/apposition)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भर्तारम् इति विशेष्य
आयतलोचनाwide-eyed
आयतलोचना:
Karta (कर्ता/qualifier)
TypeAdjective
Rootआयत + लोचन (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास ‘आयते लोचने यस्याः’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मयाby me
मया:
Karana (करण/Agent)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन
चारुनेत्रायाःof the beautiful-eyed (lady)
चारुनेत्रायाः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootचारु + नेत्र (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास ‘चारुणि नेत्रे यस्याः’; स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
प्रतिज्ञातम्promised
प्रतिज्ञातम्:
Kriya (क्रिया/Predication)
TypeVerb
Rootप्रति + √ज्ञा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त PPP ‘promised’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here agrees with वचः (n.)
वचःword; statement
वचः:
Karta (कर्ता/Subject of ‘प्रतिज्ञातम्’ as predicate)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शुभम्auspicious
शुभम्:
Karta (कर्ता/qualifier)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (वचः)
श्रान्तःtired
श्रान्तः:
Karta (कर्ता/qualifier)
TypeAdjective
Root√श्रम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त PPP ‘tired’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
सततम्constantly
सततम्:
Adhikarana (अधिकरण/Time-manner)
TypeIndeclinable
Rootसततम् (अव्यय)
Formकाल/प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: always)
कामात्from desire; due to passion
कामात्:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; हेत्वर्थ (cause)
यातःgone; traveled
यातः:
Kriya (क्रिया/Predication)
TypeVerb
Root√या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त PPP ‘gone’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय
हयःa horse
हयः:
Upamana (उपमान/Standard of comparison)
TypeNoun
Rootहय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/comparison)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय
अध्वनिon the road; on a journey
अध्वनि:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootअध्वन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

"Broadeyed Sita requested me one year time expecting her husband Rama to come (this is a false statement made by Ravana here) and I promised in turn to Sita of beautiful eyes. Just like an exhausted horse that marched I am tired on account of my passion."

S
Sītā
R
Rāma

FAQs

It foregrounds satya and the sanctity of promises (pratijñā), while also showing how adharma manipulates truth; dharma requires truthful speech and honoring rightful relationships.

Rāvaṇa claims Sītā requested a year to wait for Rāma and that he promised accordingly, while confessing his exhaustion from desire—revealing inner conflict and potential deceit.

The ideal virtue is satya (truthfulness) and integrity in promises; the passage, however, is framed through a speaker whose desire tends toward distortion of truth.