Previous Verse

Shloka 49

लक्ष्मण-प्राणरक्षा:

Lakshmana’s Revival by the Herb-Mountain

यदिवधमिच्छसिरावणस्यसङ्ख्येयदि च कृतांहितवेच्छसिप्रतिज्ञाम् ।यदितवराजसुताभिलाषआर्यकुरु च वचोममशीघ्रमद्यवीर ।।।।

yadi vadham icchasi rāvaṇasya saṅkhye yadi ca kṛtāṃ hitavecchasi pratijñām |

yadi tava rājasutābhilāṣa ārya kuru ca vaco mama śīghram adya vīra ||

Wahai wira, wahai yang mulia—jika engkau menghendaki kematian Rāvaṇa di medan laga, jika engkau ingin ikrar kebajikanmu terlaksana, dan jika engkau merindukan puteri raja—maka lakukanlah kata-kataku, segera, pada hari ini.

yadiif
yadi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
Formशर्तवाचक अव्यय (conditional 'if')
vadhamkilling
vadham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvadha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
icchasiyou desire
icchasi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootiṣ (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
rāvaṇasyaof Ravana
rāvaṇasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootrāvaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
saṅkhyein battle
saṅkhye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsaṅkhya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (locative), एकवचन; युद्धे (in battle)
yadiif
yadi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
Formशर्तवाचक अव्यय
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
kṛtāmmade
kṛtām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootkṛta (प्रातिपदिक)
Formक्त (past passive participle) from √kṛ; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'pratijñām' इत्यस्य विशेषणम्
hitavecchasiyou wish (for) welfare
hitavecchasi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Roothita + √iṣ (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; 'hita' उपपदपूर्वक (desiring welfare)
pratijñāmvow
pratijñām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpratijñā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
yadiif
yadi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
Formशर्तवाचक अव्यय
tavayour
tava:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
rājasutābhilāṣaḥdesire for the king's daughter
rājasutābhilāṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājasutā + abhilāṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: राजसुतायाः अभिलाषः
āryaO noble one
ārya:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootārya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
kurudo
kuru:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
vacaḥword(s)
vacaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvac (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
śīghramquickly
śīghram:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootśīghra (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative)
adyatoday/now
adya:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootadya (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय
vīraO hero
vīra:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvīra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Beholding his dear brother, who is his life outside him overcome by anxiety, Rama lost senses and gave himself to great sorrow.

R
Rāma
V
Vibhīṣaṇa
R
Rāvaṇa
S
Sītā
J
Janaka

FAQs

It links personal aim to ethical obligation: the rightful goal (restoring Sītā and defeating adharma) must be achieved through steadfast truth to one’s vow.

At the close of the sarga, Rāma is urged to act immediately—following an ally’s counsel—to bring the war to its dharmic conclusion.

Commitment to satya (truthfulness) through completing one’s pledged duty, along with disciplined, timely action.