Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 39, Shloka 27

अभिज्ञानमणि

प्रदानम् — The Signet Jewel as Proof and the Consolation of Sita

Devanagari script

तदस्मिन्कार्यनिर्योगे वीरैवं दुरतिक्रमे।किं पश्यसि समाधानं त्वं हि कार्यविदां वरः।।।।

Transliteration

tad asmin kāryaniryoge vīra evaṃ duratikrame | kiṃ paśyasi samādhānaṃ tvaṃ hi kāryavidāṃ varaḥ ||

Translation

Maka dalam usaha ini—yang begitu sukar ditembusi—apakah jalan penyelesaian yang engkau lihat, wahai wira? Kerana engkaulah yang terunggul antara mereka yang tahu menuntaskan pekerjaan.

Word by Word

• तत्: therefore/that
• तत्: सम्बन्ध (Discourse deictic)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा/द्वितीया-समर्थ, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; निर्देश (that/therefore)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: अधिकरण (Location/domain)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग

• कार्यनिर्योगे: in this undertaking of the task
• कार्यनिर्योगे: अधिकरण (Domain)
• Type: Noun
• Root: कार्य-निर्योग (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; समासः तत्पुरुष (कार्यस्य निर्योगः/नियोगः—undertaking/engagement in task)

• वीर: O hero
• वीर: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन, एकवचन, पुल्लिङ्ग

• एवम्: thus
• एवम्: क्रियाविशेषण (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus/in this way)

• दुरतिक्रमे: hard to overcome
• दुरतिक्रमे: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दुर्-अतिक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; विशेषणम् (qualifies kāryaniryoge); समासः तत्पुरुष (दुर् + अतिक्रम)

• किम्: what
• किम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; प्रश्नवाचक (what)

• पश्यसि: do you see/foresee
• पश्यसि: क्रिया (Main verb)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• समाधानम्: solution, means
• समाधानम्: कर्म (Object/complement)
• Type: Noun
• Root: समाधान (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; कर्म-रूपेण (as object/complement)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हि: indeed
• हि: सम्बन्ध (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थ/निश्चय (for/indeed)

• कार्यविदाम्: of those who know the task
• कार्यविदाम्: सम्बन्ध (Genitive: among/of)
• Type: Noun
• Root: कार्य-विद् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन, पुल्लिङ्ग; समासः तत्पुरुष (कार्यं वेत्ति)

• वरः: the best
• वरः: प्रत्यय/विधेय (Predicate noun)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; विधेय (predicate nominative)

Context

"What means do you, being the foremost hero among the three who are capable performing this difficult task, foresee?

Characters & Entities

• Sītā
• Hanumān

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma values wise counsel and competent agency: Sītā seeks a truthful, workable plan from the most capable messenger rather than clinging to mere sentiment.

What is the narrative situation?

Facing the obstacle of the ocean and the urgency of rescue, Sītā asks Hanumān to propose a practical resolution.

Which character virtue is emphasized?

Hanumān’s reputation for effective action (kārya-kauśala) is highlighted—competence as a form of service to dharma.