Shloka 148
समुद्रलङ्घनारम्भः
Commencement of the Ocean-Crossing
Devanagari script
बलमिच्छामहे ज्ञातुं भूयश्चास्य पराक्रमम्।त्वां विजेष्यत्युपायेन विषादं वा गमिष्यति।।।।
Transliteration
balam icchāmahe jñātuṁ bhūyaś cāsya parākramam | tvāṁ vijeṣyaty upāyena viṣādaṁ vā gamiṣyati ||
Translation
Kami ingin mengetahui kekuatannya dan sekali lagi menyaksikan keberaniannya—sama ada dengan kebijaksanaan dia akan menewaskanmu, atau dia akan jatuh ke dalam dukacita dan putus asa.
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; manner adverb
उक्ताaddressed
उक्ता:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Nominative, Singular; ‘having been addressed’
तुbut/indeed
तु:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात; contrastive particle
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Nominative, Singular
देवीthe goddess/divine lady
देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Nominative, Singular; apposition to सा
दैवतैःby the gods
दैवतैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदैवत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; Neuter, Instrumental, Plural
अभिसत्कृताhonoured
अभिसत्कृता:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + सत् + कृ (धातु) → अभिसत्कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Nominative, Singular; ‘honoured’
समुद्रमध्येin the middle of the ocean
समुद्रमध्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमुद्र + मध्य (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-तत्पुरुष (समुद्रस्य मध्ये), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Locative, Singular
सुरसाSurasa
सुरसा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुरसा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Nominative, Singular
बिभ्रतीbearing, assuming
बिभ्रती:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभृ (धातु) → बिभ्रत् (शतृ-कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्यय, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Present active participle, Feminine, Nominative, Singular
राक्षसम्demonic
राक्षसम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Accusative, Singular; qualifying वपुः
वपुःbody, form
वपुः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Accusative, Singular
विकृतम्distorted, monstrous
विकृतम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + कृ (धातु) → विकृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Accusative, Singular; qualifying वपुः
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय; conjunction
विरूपम्ugly, misshapen
विरूपम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Accusative, Singular; qualifying वपुः
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय; conjunction
सर्वस्यof all
सर्वस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive, Singular (collective sense ‘of all’)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय; conjunction
भयावहम्fear-bringing
भयावहम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभय + आवह (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (भयं आवहति इति), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Accusative, Singular; qualifying वपुः
प्लवमानम्leaping/flying
प्लवमानम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Rootप्लु (धातु) → प्लवमान (शानच्-कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्यय (आत्मनेपदी), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Present participle, Masculine, Accusative, Singular; qualifying हनूमन्तम्
हनूमन्तम्Hanuman
हनूमन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहनूमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular
आवृत्यhaving surrounded
आवृत्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ + वृत् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (ल्यप्-रूप), पूर्वकालिक; Gerund ‘having surrounded/covered’
इदम्this (speech)
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Accusative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; Perfect, 3rd person singular
हindeed (narrative)
ह:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात; narrative particle
Context
"We want to assess his strength, valour and intelligence once again. We wish to know whether he will win or give way to despondency".
Characters & Entities
H
HanumanS
SurasāG
Gods (Devas)FAQs
Dharma includes resilience: righteousness is measured not only by power but by the refusal to surrender to despair.
The gods explain the purpose of Surasā’s obstruction: to assess Hanuman’s strength, valor, and strategic intelligence.
Hanuman’s upāya (skillful means) and emotional steadiness under pressure.