Previous Verse

Shloka 50

दक्षिणदिशि सीतान्वेषण-आदेशः

Commissioning the Southern Search for Sītā

अमितबलपराक्रमा भवन्तोविपुलगुणेषु कुलेषु च प्रसूताः।मनुजपतिसुतां यथा लभध्वंतदधिगुणं पुरुषार्थमारभध्वम्।।।।

amita-bala-parākramā bhavanto vipula-guṇeṣu kuleṣu ca prasūtāḥ | manuja-pati-sutāṃ yathā labadhvaṃ tad-adhiguṇaṃ puruṣārtham ārabhadhvam ||

Wahai kamu sekalian, kekuatan dan keberanianmu tiada terhingga, lahir daripada keturunan yang kaya dengan kebajikan. Maka bangkitlah melaksanakan usaha manusia yang tertinggi: dengan apa jua ikhtiar yang wajar, capailah puteri raja (Sītā), dan sempurnakanlah tujuan mulia itu.

amita-bala-parākramāḥof immeasurable strength and valour
amita-bala-parākramāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootamita (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक) + parākrama (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; बहुव्रीहि: ‘whose strength and valour are immeasurable’ (amita-bala-parākrama) qualifying bhavantaḥ
bhavantaḥyou (all)
bhavantaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhavant (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; honorific 2nd-person pronoun-like noun
vipula-guṇeṣuin (families) with abundant virtues
vipula-guṇeṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvipula (प्रातिपदिक) + guṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī (7th/सप्तमी), Bahuvacana; कर्मधारय ‘abundant virtues’
kuleṣuin families
kuleṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkula (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Saptamī, Bahuvacana
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
prasūtāḥborn
prasūtāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootpra-√sū (धातु)
FormPast passive participle (क्त), Puṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; ‘born’
manuja-pati-sutāmthe king's daughter
manuja-pati-sutām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmanuja (प्रातिपदिक) + pati (प्रातिपदिक) + sutā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; tatpuruṣa: ‘daughter of the lord of men (king)’
yathāin whatever way/so that
yathā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
FormAdverb/conjunction (अव्यय) ‘as/how/so that’
labhadhvamobtain/find
labhadhvam:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√labh (धातु)
FormLoṭ lakāra (लोट्/Imperative), Madhyama puruṣa (2nd), Bahuvacana; Ātmanepada
tad-adhiguṇamthat surpassing (excellent)
tad-adhiguṇam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + adhiguṇa (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; tatpuruṣa: tad-adhiguṇa ‘surpassing that/exceedingly meritorious’; qualifying puruṣārtham
puruṣārthamthe (proper) human endeavor
puruṣārtham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpuruṣa (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; tatpuruṣa: ‘human goal/effort’
ārabhadhvambegin/undertake
ārabhadhvam:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√rabh (धातु)
FormLoṭ (Imperative), Madhyama puruṣa, Bahuvacana; Ātmanepada

(Note:The Vindhya range and the several rivers mentioned here are not south of Kishkinda.The inconsistency is irreconcilable. Candidly speaking the geographical description is not at all factual. Some interpolator in the north (Kurukshetra as central region) has committed several anachronous inconsistencies betraying his ignorance of geography.)ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে কিষ্কিন্দাকাণ্ডে একচত্বারিংশস্সর্গঃ৷৷Thus ends the fortyfirst sarga in Kishkindakanda of the first epic, the Holy Ramayana composed by sage Valmiki.

S
Sugrīva
S
Sītā

FAQs

Dharma is exhortation toward a meritorious purpose: strength and noble birth are to be used for righteous action—undertaking the highest ‘puruṣārtha’ here, the recovery of Sītā in service of truth and justice.

As the instructions conclude, Sugrīva praises the searchers’ capabilities and urges them to begin the mission wholeheartedly so that Sītā may be found.

Purposeful courage: channeling power into a morally elevated task rather than mere display of might.