Ramayana — Bala Kanda, Sarga 62, Shloka 18

शुनश्शेफरक्षा–विश्वामित्रशापः

Sunassepha’s Rescue and Visvamitra’s Curse

Devanagari script

कृत्वा शापसमायुक्तान् पुत्रान् मुनिवरस्तथा।शुनश्शेफमुवाचार्तं कृत्वा रक्षां निरामयम्।।।।

Transliteration

kṛtvā śāpa-samāyuktān putrān muni-varas tathā | śunaḥśepham uvāca ārtaṃ kṛtvā rakṣāṃ nirāmayam ||

Translation

Setelah demikian mengikat putera-puteranya di bawah sumpahan, sang resi utama lalu berbicara kepada Śunaḥśepa yang sedang menderita, menganugerahkan perlindungan dan kelegaan daripada sengsara.

Word by Word

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund), पूर्वकालिकक्रिया: "having made/done"

• शापसमायुक्तान्: endowed with a curse, cursed
• शापसमायुक्तान्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शाप (प्रातिपदिक) + समायुक्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: शापेन समायुक्ताः; पुंलिङ्ग, द्वितीया बहुवचन (Accusative Plural); विशेषणं 'पुत्रान्' इति

• पुत्रान्: sons
• पुत्रान्: कर्म (Karma/Object) (of 'कृत्वा')
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), बहुवचन

• मुनिवरः: the best sage
• मुनिवरः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास: मुनिः एव वरः; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (Nominative Singular)

• तथा: then, thus
• तथा: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb): "thus/then"

• शुनःशेफम्: Śunaḥśepha
• शुनःशेफम्: कर्म (Karma/Object) (of 'उवाच')
• Type: Noun
• Root: शुनःशेफ (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन (Accusative Singular)

• उवाच: said, spoke
• उवाच: क्रिया (Main verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• आर्तम्: distressed
• आर्तम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: आर्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; विशेषणं 'शुनःशेफम्' इति

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund), पूर्वकालिकक्रिया: "having made"

• रक्षाम्: protection, safeguard
• रक्षाम्: कर्म (Karma/Object) (of second 'कृत्वा')
• Type: Noun
• Root: रक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन (Accusative Singular)

• निरामयम्: free from illness/pain
• निरामयम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: निरामय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; विशेषणं 'रक्षाम्' इति

Context

Viswamitra the best of ascetics, thus cursed his sons. Sunassepha, (now) was filled with distress. To relieve him of his pain he said:

Characters & Entities

• Viśvāmitra
• Viśvāmitra’s sons
• Śunaḥśepa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes protecting the afflicted; after enforcing justice on wrongdoing, the sage turns to compassionate protection of the vulnerable.

What is the narrative situation?

After cursing his sons, Viśvāmitra shifts attention to Śunaḥśepa, who is in distress and needs help.

Which character virtue is emphasized?

Compassion tempered by firmness: the ability to punish adharma yet provide refuge to the suffering.