Shloka 17

निष्प्रभा च विवर्णा च सन्ना शोकेन सन्नता।न व्यराजत कौसल्या तारेव तिमिरावृता।।।।

niṣprabhā ca vivarṇā ca sannā śokena sannatā |

na vyarājata kausalyā tāreva timirāvṛtā ||

Kauśalyā menjadi suram dan pucat, tenggelam dalam dukacita hingga tubuhnya lemah; sinarnya tidak lagi menyerlah—laksana bintang diselubungi kegelapan.

निष्प्रभाlustreless
निष्प्रभा:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootनिष्प्रभ (प्रातिपदिक; निस् + प्रभ)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (कौसल्या)
and
:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
विवर्णाpale/discoloured
विवर्णा:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootविवर्ण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (कौसल्या)
and
:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
सन्नाsunken/depressed
सन्ना:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootसद् (धातु) + क्त
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'sunken/depressed'
शोकेनby sorrow
शोकेन:
करण (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootशोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
सन्नताbent/contracted
सन्नता:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootसम्-नम् (धातु) + क्त
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'bent/contracted'
not
:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध
व्यराजतshone
व्यराजत:
क्रिया
TypeVerb
Rootवि-राज् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; अर्थ: 'shone'
कौसल्याKausalya
कौसल्या:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootकौसल्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ताराa star
तारा:
उपमान (Upamāna)
TypeNoun
Rootतारा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपमान (standard of comparison)
इवlike
इव:
सम्बन्ध (Comparative particle)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय, उपमा-निपात (like/as)
तिमिरावृताcovered by darkness
तिमिरावृता:
उपमान-विशेषण
TypeAdjective
Rootतिमिर-आवृत (प्रातिपदिक; तिमिर + आवृत)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (तिमिरेण आवृता = covered by darkness); विशेषण (तारा)

Kausalya, with her face dull and pallid, sank down, her limbs contracted. She looked lustreless like stars enveloped in darkness.

K
Kauśalyā

FAQs

Dharma includes honoring emotional truth: the epic does not deny grief but records it faithfully, teaching that righteousness is lived by real people with real sorrow.

Kauśalyā is shown physically transformed by grief, foreshadowing the crisis unfolding in the palace.

Sincerity of feeling (anṛśaṃsya/compassionate realism): the text treats suffering with dignity rather than spectacle.