Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

अयोध्याकाण्डे पञ्चषष्टितमः सर्गः — Daśaratha’s Death Discovered in the Palace

Morning Rites Turn to Lament

अथ सन्देहमानानां स्त्रीणां दृष्ट्वा च पार्थिवम्।यत्तदाशङ्कितं पापं तस्य जज्ञे विनिश्चयः।।।।

atha sandehamānānāṃ strīṇāṃ dṛṣṭvā ca pārthivam |

yat tad āśaṅkitaṃ pāpaṃ tasya jajñe viniścayaḥ ||

Kemudian, ketika para wanita itu masih ragu-ragu sambil menatap raja dengan teliti, ketakutan ngeri yang mereka sangkakan itu pun menjadi kepastian.

अथthen
अथ:
सम्बन्ध/कालाधिकरण
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय, अनन्तरवाचक
सन्देहमानानाम्of (those) doubting
सन्देहमानानाम्:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्-देह् (धातु) + शानच् (प्रत्यय)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (शानच्/मान), स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; 'doubting/suspecting' (qualifies स्त्रीणाम्)
स्त्रीणाम्of the women
स्त्रीणाम्:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल-क्रिया
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + क्त्वा
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), 'having seen'
and
:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
पार्थिवम्the king
पार्थिवम्:
कर्म (Object of दृष्ट्वा)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
यत्that which
यत्:
कर्ता (Subject of जज्ञे)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक (that which)
तत्that
तत्:
यत्-सम्बन्ध (Correlative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; निर्देशवाचक (that/this)
आशङ्कितम्suspected/apprehended
आशङ्कितम्:
कर्म-विशेषण/विषय
TypeAdjective
Rootआ-शङ्क् (धातु) + क्त
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (पापम्)
पापम्evil/misfortune
पापम्:
कर्ता (Subject complement with यत्)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तस्यof that
तस्य:
षष्ठी-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; 'of it'
जज्ञेarose/became
जज्ञे:
क्रिया
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; अर्थ: 'arose/was born/became'
विनिश्चयःcertainty/decision
विनिश्चयः:
कर्ता (Subject of जज्ञे)
TypeNoun
Rootविनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Having seen the king more closely, those women who were apprehensive till then, became certain of the inevitable.

D
Daśaratha

FAQs

Satya (truth) asserts itself: uncertainty gives way to acceptance of reality, even when that reality is painful and inauspicious.

On closer inspection, the attendants become convinced that the feared calamity—Daśaratha’s death—has occurred.

Truth-facing clarity: the movement from doubt to firm recognition of what is, without self-deception.