Shloka 1

अयोध्याकाण्डे अष्टत्रिंशः सर्गः

Sita in Bark Garments; Public Outcry and Dasaratha’s Lament

Devanagari script

तस्यां चीरं वसानायां नाथवत्यामनाथवत्।प्रचुक्रोश जनस्सर्वो धिक्त्वां दशरथं त्विति।।।।

Transliteration

tasyāṃ cīraṃ vasānāyāṃ nāthavatyām anāthavat | pracukrośa janaḥ sarvo dhik tvāṃ daśarathaṃ tv iti || 2.38.1 ||

Translation

Apabila Sītā—walau bersuami—terlihat mengenakan pakaian kulit kayu seperti seorang yang tiada pelindung, seluruh rakyat pun meratap: “Malulah engkau, Daśaratha!”

Word by Word

• तस्याम्: in her / in that (woman, i.e., Sītā)
• तस्याम्: अधिकरण (locus/setting)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (Locative singular, feminine) — सर्वनाम-शब्दः

• च: and
• च: सम्बन्ध (connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction: 'and')

• चीरम्: bark-garment / coarse cloth
• चीरम्: कर्म (object, with 'wearing')
• Type: Noun
• Root: चीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (Accusative singular, neuter)

• वसानायाम्: while wearing
• वसानायाम्: अधिकरण (locative absolute/setting)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु) + शानच् (कृदन्त-प्रत्यय) → वसाना (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: वर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्तः वर्तमानकृदन्तः (present active participle) — स्त्रीलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (Locative singular, feminine); अर्थः: 'वसन्ती/धारयन्ती' (wearing)

• नाथवत्याम्: having a lord/husband; protected
• नाथवत्याम्: अधिकरण (qualifier within locus)
• Type: Adjective
• Root: नाथवत् (प्रातिपदिक; नाथ + मतुप्/वतुप् प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (Locative singular, feminine); विशेषणम् (qualifier of तस्याम्)

• अनाथवत्: like one without support
• अनाथवत्: विशेषण-भाव (manner/comparison)
• Type: Indeclinable
• Root: अ-नाथ-वत् (प्रातिपदिक; नाथ + वत्, नञ्-प्रत्ययेन निषेधः)
• Form: अव्ययीभावार्थे उपमान-प्रयोगः (indeclinable adverbial usage: 'like/as if'); तुल्ययोगिता (comparison)

• प्रचुक्रोश: cried out / shouted
• प्रचुक्रोश: क्रिया (main action)
• Type: Verb
• Root: प्र + क्रुश् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्सभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः एकवचनम् (3rd person singular); परस्मैपदम्

• जनः: the people
• जनः: कर्ता (agent)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Nominative singular, masculine)

• सर्वः: all
• सर्वः: कर्ता (qualifier of agent)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Nominative singular, masculine); विशेषणम् (qualifier of जनः)

• धिक्: fie! shame!
• धिक्: सम्बोधन/उद्गार (exclamation)
• Type: Indeclinable
• Root: धिक् (अव्यय)
• Form: निन्दार्थक-अव्ययम्/उद्गारः (interjection of censure: 'fie!')

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म (object of censure/address)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (Accusative singular) — सर्वनाम-शब्दः

• दशरथम्: Daśaratha
• दशरथम्: कर्म (target of censure)
• Type: Noun
• Root: दशरथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (Accusative singular, masculine); संबोधनार्थे कर्मवत् प्रयोगः (addressed as object of 'dhik')

• त्व: (thus, in the words) 'you...'
• त्व: वाक्य-चिह्न (quotative marker)
• Type: Indeclinable
• Root: त्व (अव्यय; इति-पूर्वकं वाक्य-समाप्त्यर्थम्)
• Form: उक्त्यनुकरणे अव्ययम् (quotative particle used before इति; here marking the quoted address)

• इति: thus
• इति: वाक्य-चिह्न (end of quotation)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्ययम् (quotative: 'thus')

Context

Beholding Sita who was wearing a bark garment, like one without a support, though having a husband, all the people cried bitterly exclaiming O Dasaratha, fie on you.

Characters & Entities

• Sītā
• Daśaratha
• bark garment (cīra)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Rāja-dharma and accountability: the populace judges the king’s actions by their impact on the innocent, insisting that authority must protect, not expose, the vulnerable.

What is the narrative situation?

As Sītā appears in ascetic garb, the public reacts with outrage and grief, directing blame toward Daśaratha.

Which character virtue is emphasized?

Public moral conscience: collective empathy for Sītā and insistence on justice from the ruler.