Next Verse

Shloka 1

रामदर्शनार्थं दारानयनम्

The Queens Summoned; Rama’s Leave-Taking and Dasaratha’s Collapse

ततः कमलपत्राक्षः श्यामो निरुपमो महान्।उवाच राम स्तं सूतं पितुराख्याहि मामिति।।।।

tataḥ kamalapatrākṣaḥ śyāmo nirupamo mahān | uvāca rāmas taṃ sūtaṃ pitur ākhyāhi mām iti ||

Kemudian Rāma, bermata laksana kelopak teratai, berkulit gelap, agung dan tiada bandingan, bersabda kepada sais kereta itu: “Sampaikanlah kepada ayahanda baginda bahawa beta telah datang.”

ततःthen
ततः:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) ‘then/from there’
कमल-पत्र-अक्षःlotus-eyed
कमल-पत्र-अक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकमल (प्रातिपदिक) + पत्र (प्रातिपदिक) + अक्षि/अक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (‘whose eyes are like lotus-petals’)
श्यामःdark-complexioned
श्यामः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्याम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निरुपमःpeerless
निरुपमः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिरुपम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महान्great
महान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तम्that (him)
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
सूतम्charioteer
सूतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पितुःof (my) father
पितुः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
आख्याहिtell/inform
आख्याहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-ख्या (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
माम्me/about me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)

Let my father be informed of my arrival, said the lotus-eyed, dark-complexioned, venerable, peerless Rama to the charioteer.

R
Rāma
S
Sumantra
D
Daśaratha

FAQs

Maryādā and respect for elders: Rāma follows proper conduct by having his arrival formally conveyed to his father.

Rāma, arriving in the palace context, instructs Sumantra to announce him to King Daśaratha.

Rāma’s humility and disciplined adherence to royal and familial etiquette.