Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

अष्टादशः सर्गः

Kaikeyī Discloses the Boons: Exile to Daṇḍaka and Bharata’s Consecration

सन्निदेशे पितुस्तिष्ठ यथा तेन प्रतिश्रुतम्।त्वयाऽरण्यं प्रवेष्टव्यं नव वर्षाणि पञ्च च।।।।

sannideśe pituḥ tiṣṭha yathā tena pratiśrutam |

tvayā araṇyaṃ praveṣṭavyaṃ nava varṣāṇi pañca ca ||2.18.35||

Teguhlah menurut titah ayahanda, sebagaimana yang telah baginda janjikan: engkau wajib memasuki rimba selama sembilan tahun dan lima lagi—genap empat belas tahun.

यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्धः/शर्त)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional)
सत्य-प्रतिज्ञम्true to his promise
सत्य-प्रतिज्ञम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक) + प्रतिज्ञ (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (सत्या प्रतिज्ञा यस्य/सत्यप्रतिज्ञः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्—पितरम् (to make father true-to-his-promise)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
पितरम्(your) father
पितरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कर्तुम्to make
कर्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)
इच्छसिyou wish
इच्छसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
आत्मानम्yourself
आत्मानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्धः/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
नरश्रेष्ठO best of men
नरश्रेष्ठ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनर + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (नरेषु श्रेष्ठः), पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
ममmy
मम:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
वाक्यम्statement
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्—वाक्यम्
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

Abide by your father's command. As promised by him go to the forest for fourteen years.

K
Kaikeyī
R
Rāma
D
Daśaratha
F
forest (araṇya)

FAQs

Dharma as obedience to a legitimate paternal/royal command, grounded in satya—keeping a pledged term even when it demands hardship.

Kaikeyī articulates the specific condition of the boon: Rāma must go to the forest for fourteen years.

The virtue targeted is Rāma’s steadfast compliance with duty (pitṛ-ājñā-pālana), which becomes the hallmark of his righteousness.