Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

गोदावरीतटे सीतान्वेषणम्

The Search for Sītā at the Godāvarī

पदवीपुरुषस्यैषा व्यक्तं कस्यापि रक्षसः।वैरं शतगुणं पश्य ममेदं जीवितान्तकम्।।।।

padavī puruṣasyaiṣā vyaktaṃ kasyāpi rakṣasaḥ | vairaṃ śataguṇaṃ paśya mamedaṃ jīvitāntakam ||

Ini nyata jejak seorang manusia—atau rākṣasa tertentu. Lihatlah: permusuhanku telah menjadi seratus kali ganda, dan akan berakhir hanya pada hujung nyawanya—atau nyawaku.

पदवी-पुरुषस्यof the path-finder/leader man
पदवी-पुरुषस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपदवी (प्रातिपदिक) + पुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; तत्पुरुषः (पदव्याः पुरुषः)
एषाthis
एषा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
व्यक्तम्certainly
व्यक्तम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootव्यक्त (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण-प्रयोगः (indeclinable adverbial accusative) ‘clearly, certainly’
कस्यof whom
कस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
अपिeven, some
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावन/अपि-शब्दः (particle: even/some)
रक्षसःof a demon
रक्षसः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of a demon’
वैरम्enmity
वैरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवैर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
शत-गुणम्hundredfold
शत-गुणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशत (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः (शतं गुणाः यस्य)
पश्यsee
पश्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलोट्, मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; ‘my/for me’
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र द्वितीया—‘this (as object)’
जीवित-अन्तकम्life-ending
जीवित-अन्तकम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootजीवित (प्रातिपदिक) + अन्तक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (जीवितस्य अन्तकः)

This indeed is the path the man or the demon has traversed. My enmity with him now has become hundredfold. This will end only with the extermination of his life.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
R
rākṣasa (demon)

FAQs

Rāma’s dharma as a protector turns into unwavering resolve against adharma; the verse frames righteous opposition to a violator (abductor/attacker) as a lifelong duty.

Interpreting the trail and battle remnants, Rāma concludes an enemy—likely a rākṣasa—has acted, and he vows relentless pursuit.

Determination (dṛḍha-saṅkalpa) to confront wrongdoing.