Shloka 10

ऋषीणामभयं दत्तं कृतक्षेमाश्च दण्डकाः।।।।एका कथञ्चिन्मुक्ताहं परिभूय महात्मना।स्त्रीवधं शङ्कमानेन रामेण विदितात्मना।।।।

ṛṣīṇām abhayaṃ dattaṃ kṛta-kṣemāś ca daṇḍakāḥ | ekā kathañcin muktāhaṃ paribhūya mahātmanā | strī-vadhaṃ śaṅkamānena rāmeṇa viditātmanā ||

Para resi telah dianugerahi ketakutan lenyap, dan Daṇḍaka kembali aman sejahtera. Walau aku dihina oleh Rāma yang berhati agung—yang mengenal diri dan ragu untuk membunuh seorang wanita—aku seorang sahaja entah bagaimana terlepas dengan nyawa.

ṛṣīṇāmfor/of the seers
ṛṣīṇām:
Sampradāna (सम्प्रदान/Beneficiary, genitive usage)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
abhayamfearlessness/safety
abhayam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootabhaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
dattamgiven
dattam:
Kriyā (क्रिया/Predication)
TypeVerb
Root√dā (धातु)
Formकृदन्त (PPP/क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; abhayam इत्यस्य विशेषणवत्/विधेयम्
kṛta-kṣemāḥmade safe/peace restored
kṛta-kṣemāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṛta (√kṛ, धातु; कृदन्त) + kṣema (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘made secure’); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; daṇḍakāḥ-विशेषणम्
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
daṇḍakāḥthe Daṇḍaka (forest region)
daṇḍakāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootdaṇḍaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (वन-प्रदेशवाचकः)
ekāalone/only (one)
ekā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; aham इत्यस्य विशेषणम्
kathañcitsomehow
kathañcit:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkathañcit (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
muktāreleased/spared
muktā:
Kriyā (क्रिया/Predication)
TypeVerb
Root√muc (धातु)
Formकृदन्त (PPP/क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; aham इत्यस्य विधेयम्
ahamI
aham:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
paribhūyahaving insulted/overpowered
paribhūya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootpari-√bhū (धातु)
Formअव्ययभाव-कृदन्त (क्त्वा/gerund); ‘having insulted/overpowered’
mahātmanāby the great-souled one
mahātmanā:
Karta (कर्ता/Agent, instrumental with gerund)
TypeNoun
Rootmahātman (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (‘one whose self is great’); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
strī-vadhamwoman-slaying
strī-vadham:
Karma (कर्म/Object of fearing)
TypeNoun
Rootstrī (प्रातिपदिक) + vadha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘killing of a woman’); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
śaṅkamānenabeing hesitant/fearing
śaṅkamānena:
Hetu/Prayojaka-bhāva (हेतु/Reason, participial qualifier)
TypeVerb
Root√śaṅk (धातु)
Formकृदन्त (शतृ/वर्तमान-कृदन्त, present active participle); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; rāmeṇa इत्यस्य विशेषणम्
rāmeṇaby Rāma
rāmeṇa:
Karta (कर्ता/Agent)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
viditātmanāby the self-knowing one
viditātmanā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvidita (√vid, धातु; कृदन्त) + ātman (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (‘one whose self is known’ = self-knowing); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; rāmeṇa-विशेषणम्

Sages have been assured safety. Peace has been restored to Dandaka forest. As Rama, the great soul, who knows the self, hesitated to kill a woman, I was alone saved after this humiliation.

Ś
Śūrpaṇakhā
R
Rāma
D
Daṇḍaka
ṛṣis (seers)

FAQs

Rāma’s dharma is portrayed as protection of sages and restoration of peace, tempered by moral hesitation to kill a woman—restraint even toward an aggressor.

Śūrpaṇakhā recounts to Rāvaṇa how Rāma’s presence made Daṇḍaka safe for seers and how she survived despite being disgraced.

Rāma’s self-knowledge and restraint (hesitation in strī-vadha) alongside his protective duty toward the vulnerable.