Shloka 92

पञ्चाप्सरो-सरः कथनम् तथा अगस्त्याश्रममार्गनिर्देशः

Panchapsara Lake Account and Directions to Agastya

Devanagari script

अत्र सिद्धा महात्मानो विमानैजस्सूर्यसन्निभैः।त्यक्तदेहा नवैर्देहैः स्वर्याताः परमर्षयः।।।।

Transliteration

atra siddhā mahātmāno vimānaiḥ sūryasannibhaiḥ | tyaktadehā navair dehaiḥ svaryātāḥ paramarṣayaḥ ||

Translation

Di sini para Siddha dan para mahatma, para ṛṣi agung yang tertinggi, setelah meninggalkan jasad, menerima tubuh baharu, lalu menuju svarga dengan vimāna yang bersinar laksana matahari.

Word by Word

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: atra (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (here)

• सिद्धाः: siddhas
• सिद्धाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: siddha (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• महात्मानः: great-souled ones
• महात्मानः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: mahā-ātman (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (महान् आत्मा येषाम्); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; 'सिद्धाः' इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन

• विमानैः: by aerial chariots
• विमानैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: vimāna (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; करण

• सूर्यसन्निभैः: like the sun (sun-bright)
• सूर्यसन्निभैः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sūrya-sannibha (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सूर्यस्य सन्निभः); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; 'विमानैः' इत्यस्य विशेषणम्

• त्यक्तदेहाः: having abandoned their bodies
• त्यक्तदेहाः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: tyakta-deha (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (त्यक्तः देहः येषाम्); 'त्यक्त' = √tyaj + kta (PPP); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्तृविशेषणम्

• नवैः: with new
• नवैः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: nava (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; 'देहैः' इत्यस्य विशेषणम्

• देहैः: bodies
• देहैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: deha (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; करण

• स्वर्याताः: gone to heaven
• स्वर्याताः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: svar-yāta (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (स्वर् याता:); 'यात' = √yā + kta (PPP); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्तृविशेषणम्

• परमर्षयः: great sages
• परमर्षयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: parama-ṛṣi (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (परमः ऋषिः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; अप्पोजिशन

Context

Here great souls like sages and siddhas gave up the ghost and with renewed bodies left for heaven on aerochariot resembling the Sun (in brightness).

Characters & Entities

• Siddhas
• Vimana
• Svarga (heaven)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

A life of Dharma and tapas yields exalted outcomes; the verse presents spiritual attainment as the fruit of disciplined righteousness.

What is the narrative situation?

Rama continues to portray the extraordinary sanctity of the place, where siddhas and great sages attain heavenly ascent.

Which character virtue is emphasized?

Austerity and spiritual striving (tapas) as a transformative power.